از روزمرگی دانشگاه تا میزبانی از یک قهرمان

به گزارش آستان‌نیوز، وقتی وارد پردیس رضوان دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) می‌شوم، همه چیز حال و هوای یک روز معمولی دانشگاه را دارد. دانشجویان در محوطه نشسته‌اند، با یکدیگر صحبت می‌کنند، از کلاس‌ها و درس‌هایشان می‌گویند و در فاصله میان کلاس‌ها، دقایقی را کنار دوستان خود می‌گذرانند. زندگی در جریان است؛ همان رفت‌وآمد‌ها و گفت‌و‌گو‌های آشنایی که هر روز در یک دانشگاه اتفاق می‌افتد. کمتر می‌توان حدس زد که قرار است تا ساعتی دیگر، همین محوطه میزبان مهمانی باشد که آمدنش، حال‌وهوای این روز معمولی را تغییر می‌دهد.

نزدیک ساعت سه بعدازظهر، رفت‌وآمد‌ها آرام‌آرام شکل دیگری پیدا می‌کند. دانشجویان از محوطه بلند می‌شوند و به سمت ورودی ساختمان و راهروی منتهی به نمازخانه می‌روند. جمعیت در دو طرف مسیر شکل می‌گیرد. همه می‌دانند قرار است پیکر یک شهید گمنام به پردیس رضوان بیاید؛ شهیدی که پیش از این، در پردیس اسرار میهمان دانشجویان پسر دانشگاه بوده و حالا نوبت دختران است که میزبان او باشند.

انتظاری برای یک مهمان بی‌نام

دانشجویان بسیجی مشغول سامان‌دهی جمعیت‌اند. دختر‌ها در دو طرف مسیر می‌ایستند؛ بعضی شاخه‌های گل گلایل در دست دارند و بعضی چشم به ورودی دوخته‌اند. در میان گفت‌و‌گو‌های کوتاه، سؤال‌هایی درباره مهمان امروز شنیده می‌شود؛ اینکه چند سال داشته، کجا به شهادت رسیده و در کدام عملیات بوده است. آنها هنوز چهره و نامی از این مهمان ندارند، اما می‌خواهند برای استقبالش آماده باشند.

کمی آن‌طرف‌تر، یکی از دانشجویان بسیجی مدام تلاش می‌کند اسپند را روشن نگه دارد. وزش باد زغال‌ها را از حرارت می‌اندازد و او دوباره برای روشن‌کردنشان دست به کار می‌شود. جرقه‌ای روی چادرش می‌افتد. به او می‌گویم: «حواست باشد، چادرت نسوزد!» دستش را که از حرارت زغال آسیب دیده، کمی پنهان می‌کند و می‌گوید: «مهم نیست؛ مهم این است که وقتی شهید می‌آید، این اسپند روشن باشد.»

به انتظار آنها که نگاه می‌کنم، می‌بینم هرکس به شکلی خودش را برای استقبال آماده کرده است؛ یکی گل در دست دارد، دیگری مراقب مسیر است و آن دانشجو نمی‌خواهد اسپند خاموش شود. قرار است پیکر جوانی وارد این دانشگاه شود که هیچ‌یک از حاضران او را نمی‌شناسند؛ اما برای آمدنش، چنین بادقت و اشتیاقی آماده شده‌اند.

مهمانی از شلمچه

خودروی حمل پیکر وارد محوطه می‌شود. با باز شدن در‌های خودرو، نگاه‌ها به سمت تابوت برمی‌گردد. روی آن نوشته شده است: «شهید گمنام کربلای ۵، شلمچه». حالا بخشی از پرسش‌های دانشجویان پاسخ گرفته است؛ این جوان در عملیات کربلای پنج و در منطقه شلمچه به شهادت رسیده است. نامش همچنان ناشناخته مانده، اما از محل شهادت و عملیاتی که در آن حضور داشته، نشانی بر تابوت ثبت شده است.

چند نفر از دختر‌ها جلو می‌روند و تابوت را روی شانه‌هایشان می‌گیرند. جمعیت همراه آنها به سمت نمازخانه حرکت می‌کند. گلبرگ‌های رز روی تابوت می‌نشیند و شاخه‌های گل در دست دانشجویان، همراه پیکر تا نمازخانه می‌آید. دختر‌ها تابوت را به جایگاه می‌رسانند و روی آن قرار می‌دهند. بعد، یکی‌یکی نزدیک می‌شوند و گل‌هایشان را روی تابوت می‌گذارند.

تا همین چند دقیقه پیش، این دختر‌ها در محوطه دانشگاه نشسته بودند و از درس و کلاس و روزمرگی‌هایشان حرف می‌زدند؛ حالا جوانی را بر شانه گرفته‌اند که روزگاری در همین سن‌وسال، از زندگی معمول خود فاصله گرفت و راهی جبهه شد. اینجا دیگر فقط مراسم استقبال از یک شهید نیست؛ مواجهه دو نسل است؛ نسلی که روز‌های جنگ را تجربه کرد و نسلی که امروز، در امنیت و آرامش دانشگاه، میزبان یکی از جوانان آن روزگار شده است.

جوانی که از سهم خود گذشت

مراسم روضه‌خوانی و نوحه‌خوانی آغاز می‌شود. حجت‌الاسلام بروغنی در میان روایت‌های خود، از سن شهید می‌گوید: جوانی که هنگام شهادت تنها ۲۱ سال داشته است.

درست کنار من، دختری رو به دوستش می‌کند و آرام می‌گوید: «هم‌سن الان ما بوده.»

نگاهم به سمت او برمی‌گردد. از او می‌پرسم: «شما بیست ویک سالته؟» می‌گوید: «آره، من هم بیست ویک سالمه.»

بعد از لحظه‌ای، از شجاعت جوانی می‌گوید که در همین سن، چنین تصمیم بزرگی گرفته است. می‌گوید اگر جوان‌هایی مثل این شهید آن روز‌ها برای دفاع از کشورشان به میدان نمی‌رفتند، شاید امروز ما نمی‌توانستیم با آسودگی در دانشگاه بنشینیم و درس بخوانیم.

حرفش را که می‌شنوم، دوباره به نوشته روی تابوت فکر می‌کنم: ۲۱ساله. برای دختری که کنار من نشسته، ۲۱ سالگی یعنی درس خواندن، ساختن آینده و تجربه روز‌هایی که هنوز پیش روی اوست؛ برای آن جوان، اما این سن به نقطه پایان زندگی تبدیل شده است. او در همان سال‌هایی که می‌توانست از آرزو‌ها و آینده‌اش بگوید، در شلمچه ماند تا نسل‌های بعد بتوانند زندگی‌شان را ادامه دهند.

شاید به همین دلیل است که عدد ۲۱ در این دیدار، معنایی فراتر از یک مشخصه روی تابوت پیدا می‌کند. فاصله چهل‌ساله میان آن جوان و دختران امروز، با شنیدن یک جمله کوتاه به چشم می‌آید؛ جمله‌ای ساده که نشان می‌دهد تاریخ گاهی نه در کتاب‌ها و روایت‌ها، بلکه در فاصله میان دو انسان هم‌سن، خودش را آشکار می‌کند.

روایت مادرانی که هنوز چشم‌انتظارند

در ادامه مراسم، حجت‌الاسلام بروغنی از مادران شهدای مفقودالاثر می‌گوید؛ مادرانی که سال‌ها از رفتن فرزندانشان گذشته، اما هنوز با شنیدن صدای در، چشم به راه بازگشت آنها می‌شوند. از روز‌های سخت شلمچه روایت می‌کند؛ از سرمای شب‌ها، گرمای روز‌ها و رزمندگانی که در آن شرایط دشوار جنگیدند. از رزمنده مجروحی می‌گوید که در واپسین لحظات زندگی، حضرت زهرا (س) را صدا می‌زد.

در میان این روایت‌ها، تصویر مادرانی که سال‌هاست چشم‌انتظار مانده‌اند، در کنار تابوت شهیدی قرار می‌گیرد که هنوز نامش شناخته نشده است. گمنامی او فقط به ندانستن نامش محدود نمی‌شود؛ پشت این پیکر، زندگی‌ای بوده که روزی آغاز شده، خانواده‌ای که چشم‌به‌راهش مانده و آینده‌ای که فرصت تجربه کردنش را پیدا نکرده است. حالا پس از چهار دهه، دخترانی که از زندگی و آرزو‌های خودشان می‌گویند، برای او گل می‌آورند و پیکرش را بر شانه می‌گیرند.

در بخش دیگری از مراسم، پرچم‌های متبرک حرم امام حسین (ع) و حضرت رقیه (س) به میان دانشجویان آورده می‌شود. پرچم‌ها از بالای سر دختران عبور می‌کند و دست‌به‌دست میان آنها می‌چرخد. صدای روضه و نوحه در نمازخانه ادامه دارد و دانشجویان در فاصله‌های مختلف به سمت تابوت می‌روند؛ بعضی برای گذاشتن گل و بعضی برای نزدیک‌تر شدن و زیارت.

دعوتی از شلمچه، بدرقه‌ای از پردیس رضوان

هرچه به پایان مراسم نزدیک‌تر می‌شویم، دانشجویان دوباره اطراف تابوت جمع می‌شوند. گل‌هایی که از ابتدای مراسم روی آن قرار گرفته‌اند، حالا برای دختران یادگاری این دیدارند. هرکس گل یا گلبرگی را برای تبرک برمی‌دارد؛ انگار می‌خواهد نشانی از این چند ساعت را با خود نگه دارد.

تابوت بار دیگر روی شانه‌های دانشجویان قرار می‌گیرد و مسیر خروج از نمازخانه را پیش می‌گیرد. این بار، دختران برای استقبال نایستاده‌اند؛ آمده‌اند تا مهمانشان را بدرقه کنند. در طول مسیر، صدای گریه بعضی از آنها شنیده می‌شود. کسانی که نزدیک‌ترند، برای آخرین بار خم می‌شوند و تابوت را می‌بوسند. پیکر به خودروی حمل منتقل می‌شود و دیدار چندساعته در پردیس رضوان به پایان می‌رسد.

حجت‌الاسلام بروغنی در سخنان پایانی‌اش از دانشجویان می‌خواهد حضور خود در این مراسم را یک دعوت بدانند؛ دعوتی از سوی خود شهید. می‌گوید این حضور اتفاقی نبوده و شهید، آنها را به این محفل فراخوانده است.

خودرو که آماده رفتن می‌شود، دوباره به دخترانی نگاه می‌کنم که تا چند ساعت پیش در محوطه دانشگاه، میان کلاس‌ها و گفت‌و‌گو‌های روزمره‌شان بودند. حالا گلبرگ‌هایی از روی تابوت را در دست دارند و پیکری را بدرقه می‌کنند که نامش را نمی‌دانند؛ اما سنش را به خاطر سپرده‌اند.

در ذهنم دوباره صدای همان دانشجو می‌پیچد: «هم‌سن الان ما بوده.» به این فکر می‌کنم که آن جوان ۲۱ ساله، چهل سال پیش در شلمچه از زندگی‌اش گذشت و امروز دخترانی در همان سن، تابوتش را بر شانه گرفتند؛ دخترانی که می‌توانستند هم‌سن‌وسال دخترش باشند، اگر او فرصت بازگشت به خانه را پیدا می‌کرد.

خودرو از پردیس رضوان دور می‌شود. نام شهید هنوز برای ما گمنام است؛ نمی‌دانیم چه کسی در خانه چشم‌به‌راهش بوده و آیا پدر و مادرش هنوز در این دنیا هستند یا نه. اما امروز، پس از چهل سال، در دانشگاهی به نام امام رضا (ع)، دخترانی میزبانش شدند، برایش گل آوردند، پیکرش را بر شانه گرفتند و تا آخرین لحظه بدرقه‌اش کردند. شاید سهم ما از شناختن این جوان همین باشد؛ ندانستن نامش، اما به یاد سپردن غیرت و فداکاری او و جوانی‌ای که در شلمچه جا گذاشت.