آغاز یک میهمانی؛ رمضان، ماه ضیافت الله

در خطبه شعبانیه، پیامبر اکرم (ص) این ماه را برترین ماه‌ها، با برترین روز‌ها و شب‌ها و ساعات معرفی کرده و نفس‌کشیدن و خواب مؤمن را در آن در شمار تسبیح و عبادت دانسته‌اند؛ لذا طهارت و پاکی شرط اصلی ورود است و مؤمن باید با لباس تقوا قدم در رمضان بگذارد تا فیوضات این ماه در جان او، اثر بگذارد.

بر اساس آیات و روایات، رمضان فقط تقویم عبادت نیست، بلکه مدرسه‌ای جامع برای تربیت دل، زبان، چشم، گوش و روابط اجتماعی انسان است؛ از یاد گرسنگی قیامت تا رعایت حق فقرا، یتیمان و خویشاوندان و نگهداری زبان از گناه، همه در متن این دعوت آسمانی قرار گرفته است.

آداب قلبی و اخلاقی؛ توبه، کینه زدایی و طهارت باطن، فقها و مفسران حدیث، باتکیه‌بر اسناد دینی، مهم‌ترین ادب ورود به رمضان را توبه و استغفار پیشینی می‌دانند؛ همان‌گونه که لباس آلوده را قبل از حضور در مهمانی می‌شویند، مؤمن نیز باید با توبه، روح را از آلودگی گناه پاک کند.

از دیگر آداب، صاف‌کردن روابط انسانی است که روایات بر این نکته هم تأکید دارند که کسی که از خدا انتظار عفو و گذشت دارد، نمی‌تواند سال‌ها کینه دیگران را در دل نگه دارد و حاضر به بخشش نباشد. زدودن کینه‌ها، عذرپذیری از خطای دیگران و تلاش برای آشتی و پیوند دوباره، از نشانه‌های آمادگی روح برای میهمانی خدا شمرده شده است.

بر اساس توصیه‌های علما و بهره‌گیری از آموزه‌های اهل‌بیت (ع)، رمضان باید ماه قرآن و دعا و نیز ماه اُنس با میراث معرفتی شیعه، یعنی نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه باشد.

ختم قرآن در این ماه، همراه با تدبر، همسو باروح خطبۀ شعبانیه است که در آن بر تلاوت کتاب خدا و یاد قیامت با گرسنگی و تشنگی روزه تأکید شده است.

خواندن کامل صحیفه سجادیه با توجه و حداقل یک‌بار مرور خطبه‌های نهج‌البلاغه در طول رمضان، به‌عنوان راهی برای تغییر بینش و گرایش انسان معرفی شده است؛ نهج‌البلاغه نگاه انسان به دنیا و آخرت را اصلاح می‌کند و صحیفه سجادیه میل قلبی و عاطفی او را به سمت خدا جهت می‌دهد.

به‌این‌ترتیب، وقتی ماه رمضان پایان می‌یابد، هم عمل صالح تقویت شده، هم معرفت و محبت الهی در جان ریشه‌دارتر خواهد بود.

خوشبخت و سعادتمند حقیقی در این نگاه، کسی است که قدر این فصل طلایی سیروسلوک را بشناسد و از فرصت رمضان برای حل مشکلات معنوی و حتی بسیاری از گرفتاری‌های مادی، به برکت روزه، دعا و استغفار بهره گیرد.

چنین انسانی نه‌تنها میهمان سفرۀ ضیافت الهی می‌شود، بلکه با پایان ماه، با دلی نو و افقی تازه به زندگی بازمی‌گردد.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر صادق گل‌زاده - رئیس مجمع نمایندگان طلاب و فضلای خراسان بزرگ