«جان عاشق»؛ قصه عشقی که از کلیسا تا حرم امتداد می‌یابد

به گزارش آستان‌نیوز، مریم دوست‌محمدیان، نویسنده رمان جان عاشق، درباره شکل‌گیری ایده اولیه این اثر گفت: ایده نخست رمان به سال‌هایی بازمی‌گردد که هنوز هنرجوی نویسندگی بوده‌ام و در کارگاه‌های مختلف داستان‌نویسی شرکت می‌کردم. در آن زمان، خانواده‌ای در ذهنم شکل گرفت که معنویت و هنر در همه عناصر زندگی‌شان جریان داشت؛ خانواده‌ای که ملیت مشخصی و دین معینی نداشتند. تنها زن و مرد جوانی بودند که با مادر مرد در کلبه‌ای جنگلی زندگی می‌کردند. مرد این خانواده، شخصیتی مؤمن و هنرمند داشت و گمان می‌کرد ایمان، او را از هر ابتلا و سختی مصون نگه می‌دارد.

او افزود: در همان سال‌ها، داستان کوتاهی درباره این خانواده نوشتم و پس از حضور در کارگاه مهدویت، جهان داستانی آنها در ذهنم پررنگ‌تر شد. هرچند تلاش داشتم روایت از زاویه دید زن داستان پیش برود، اما به‌تدریج مرد خانواده به لحاظ داستانی قدرت بیشتری پیدا کرد؛ موضوعی که بازخورد دوستان کارگاه نیز آن را تأیید می‌کرد.

حدیثی که مسیر روایت را تغییر داد

دوست‌محمدیان ادامه داد: در طول این مسیر، حدیث «اِنَّ الحُسَینَ مِصباحُ الهُدی وَ سَفینَةُ النَّجاة» مدام در ذهنم تکرار می‌شد. بدون آن‌که پیش‌تر مطالعه‌ای در این زمینه داشته باشم، ارتباط این حدیث با مفهوم مهدویت را عمیقاً درک می‌کردم و مسیر ظهور را از طریق فهم امام حسین (ع) روشن می‌دیدم. این حدیث را محدود به جغرافیا یا یک گروه خاص نمی‌دانستم؛ چراکه چراغ، وسیله روشنایی برای همه است و کشتی، ابزار نجات در دریای متلاطم است. همین نگاه سبب شد هویت خانواده داستانی با دین مسیحیت تعریف شود و ملیت آنها فراتر از ملیت‌های آشنا شکل بگیرد.

این نویسنده درباره نسبت ایمان مسیحی، هنر و معناجویی در رمان «جان عاشق» گفت: در سنت مسیحی، معنا در چارچوب روایت نجات فهم می‌شود؛ مفاهیمی مانند رنج، صلیب و رستاخیز، عناصر اصلی این معنا هستند. ایمان مسیحی، جهان را دارای طرح و قصد الهی می‌داند و معناجویی انسان را در رابطه شخصی با خدا تعریف می‌کند. از سوی دیگر، هنر در مسیحیت کارکردی فراتر از زیبایی دارد و ابزاری برای مرئی‌کردن امر قدسی است. من در این رمان تلاش کرده‌ام به این تنش بپردازم که آیا هنر باید در خدمت ایمان باشد یا خود می‌تواند راهی مستقل برای رسیدن به حقیقت محسوب شود.

انتظار؛ نقطه تلاقی ادیان

دوست‌محمدیان با اشاره به مفهوم انتظار در این اثر و با تاکید بر اینکه انتظار منجی، مفهومی مشترک در ادیان مختلف است، تصریح کرد: در یهودیت، منجی با عنوان «ماشیح» شناخته می‌شود؛ در مسیحیت، انتظار به بازگشت دوباره عیسی مسیح (ع) مربوط است و در اسلام، این مفهوم با امام غایب و منتظر ظهور، حضرت مهدی (عج)، معنا می‌یابد. در باور شیعی، حضرت عیسی (ع) نیز هم‌زمان با امام مهدی (عج) ظهور می‌کند و همین نقطه، محل تلاقی مفهوم انتظار میان مسلمانان و مسیحیان است؛ مفهومی که تلاش کرده‌ام در این رمان به آن بپردازم.

نویسنده «جان عاشق» درباره عنوان کتاب گفت: این داستان بر پایه عشق بنا شده است؛ از عشق زمینی تا عشقی که به مفاهیم متعالی‌تر می‌رسد. قهرمان داستان از کودکی لطافت عشق را با خود دارد و این عشق، او را به حرکت و دگرگونی وامی‌دارد؛ حتی زمانی که در پی عشق زمینی است، مسیری را طی می‌کند که در بخش‌هایی با عشق الهی همسو می‌شود.

او در بخش دیگری از سخنانش تأکید کرد: ادبیات می‌تواند امکان گفت‌وگوی معنوی میان ادیان را فراهم کند؛ چراکه تجربه زیسته ایمان را روایت می‌کند؛ نه صرفاً آموزه‌ها را. ادیان اگرچه در سطح آموزه‌ها متفاوت‌اند، اما در سطح رنج، امید و معناجویی اشتراکات عمیقی دارند و ادبیات می‌تواند زبان این اشتراک‌ها باشد.

دوست‌محمدیان در پایان گفت: پژوهش‌های دینی و تاریخی نقش مهمی در نگارش این اثر داشته‌اند، اما روایت با شخصیت‌های خیالی پیش رفته است. به گفته او، برخی خوانندگان پس از مطالعه نسخه پیش از چاپ، درباره امکان ادامه این روایت پرسش‌هایی مطرح کرده‌اند.

گفتنی است، رمان «جانِ عاشق» در ۱۳۶ صفحه، قطع رقعی و چاپ اول با قیمت ۱۷۵ هزار تومان از سوی انتشارات به‌نشر منتشر شده و علاقه‌مندان می‌توانند آن را از کتابفروشی‌های به‌نشر یا پایگاه اینترنتی behnashr.ir تهیه کنند.