روایت، زیربنای نویسندگی حرفه‌ای است

به گزارش آستان نیوز، محمد خسروی راد، نویسنده و دبیر این نشست‌ها، در سخنانی با تأکید بر اهمیت روایت در نویسندگی گفت: نویسنده‌ای که جایگاه واقعی روایت را در جهان امروز نشناسد، نمی‌تواند اثر ماندگار خلق کند و در واقع اهمیت روایت، زیربنای نویسندگی حرفه‌ای است.

نقش روایت در زندگی اجتماعی

وی با اشاره به نقش روایت در زندگی اجتماعی اظهار کرد: در بسیاری از موقعیت‌ها، از پرونده‌های قضایی گرفته تا تعاملات روزمره، کسی موفق‌تر است که روایت دقیق‌تر و باورپذیرتری ارائه دهد. حتی در یک پرونده حقوقی نیز ممکن است دو وکیل با تسلط یکسان حضور داشته باشند؛ اما آنکه روایت قانع‌کننده‌تری از شرایط ارائه می‌کند، اثرگذاری بیشتری خواهد داشت.

خسروی راد با بیان اینکه انسان‌ها به طور طبیعی گرایش به داستان‌سازی دارند، توضیح داد: بسیاری از روایت‌هایی که در گفت‌و‌گو‌های روزمره، خاطره‌گویی‌ها یا حتی در صحبت‌های ساده مردم شنیده می‌شود، نشانه‌ای از همین گرایش ذاتی به روایت است و همین ویژگی می‌تواند نقطه آغاز مسیر نویسندگی باشد.

وی در ادامه به تفاوت نویسنده حرفه‌ای و آماتور اشاره کرد و گفت: نویسنده حرفه‌ای کسی است که ذهن خود را برای نوشتن تربیت‌کرده است. او باید بتواند حال خلاقه خود را رام کند تا خلاقیت در اختیار او باشد، نه اینکه نوشتن صرفاً وابسته به حال و اتفاق بماند.

تفاوت نویسنده حرفه‌ای با نویسنده آماتور

دبیر نشست عصرانه داستان‌نویسان رضوی افزود: تفاوت نویسنده حرفه‌ای با نویسنده‌ای که تنها بر اساس احساس لحظه‌ای می‌نویسد در همین نظام‌مندی است. نویسنده حرفه‌ای هر زمان نوشتن را آغاز می‌کند، می‌داند برای نگارش، طراحی طرح داستان، تحقیق و پیشبرد اثر به چه میزان زمان و برنامه نیاز دارد؛ درحالی‌که درگذشته بسیاری از نویسندگان آماتور منتظر می‌ماندند تا ایده‌ای به ذهنشان برسد و سپس نوشتن را آغاز کنند.

نویسنده کتاب «عید گاه» با تأکید بر اهمیت تبدیل موضوع به سوژه در داستان‌نویسی بیان کرد: موضوع معمولاً کلی و گسترده است؛ اما سوژه زمانی شکل می‌گیرد که نویسنده بتواند آن موضوع را جزئی، ملموس و قابل روایت کند. هرچه نویسنده از کلی‌گویی فاصله بگیرد و به جزئیات نزدیک‌تر شود، امکان رسیدن به سوژه قوی‌تر فراهم می‌شود.

خسروی راد ادامه داد: رسیدن به سوژه نیازمند تمرین جدی است و نویسنده باید راه‌هایی پیدا کند تا ذهن خود را به‌گونه‌ای تربیت کند که بتواند آسان‌تر و دقیق‌تر به سوژه دست پیدا کند.

وی مطالعه را یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری زیست نویسنده دانست و گفت: مطالعه مداوم، به‌ویژه خواندن آثار ادبی و آشنایی با زندگی و تجربه‌های نویسندگان، در شکل‌گیری ذهن نویسنده نقش مهمی دارد و به او کمک می‌کند به مرحله‌ای برسد که بتواند ایده‌ها و روایت‌های خود را به شکل مؤثر اجرا کند.

درک درست داستان، عمود اصلی داستان‌نویسی است

دبیر نشست عصرانه داستان‌نویسان رضوی همچنین به اهمیت شناخت ساختار داستان اشاره و اظهار کرد: درک درست داستان، عمود اصلی داستان‌نویسی است و نویسنده باید ساختار روایت را به‌درستی بشناسد تا اثر او از استحکام و انسجام لازم برخوردار باشد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت مطالعه ادبیات کلاسیک اشاره کرد و گفت: نویسنده نمی‌تواند بدون شناخت متون کلاسیک ادبیات فارسی به درک عمیقی از زبان و روایت دست پیدا کند. آشنایی با آثار نویسندگانی مانند بیهقی، سعدی، حافظ و عطار برای هر نویسنده‌ای ضروری است.

خسروی راد همچنین با اشاره به شخصیت‌پردازی در داستان بیان کرد: یکی از مراحل مهم در داستان‌نویسی، عبور از تیپ و رسیدن به شخصیت است.

تیپ به گروهی از افراد با ویژگی‌های مشترک اشاره دارد؛ اما شخصیت زمانی شکل می‌گیرد که نویسنده با جزئیات‌پردازی دقیق، ویژگی‌های منحصربه‌فردی برای آن خلق کند.

لزوم تمرین خلاق در نویسندگی

نویسنده کتاب «عید گاه» در پایان با تأکید بر اهمیت تمرین در مسیر نویسندگی افزود: نویسنده باید به طور مداوم تمرین کند، بنویسد و ذهن خود را فعال نگه دارد تا بتواند خلاقیت را در مسیر درست به کار بگیرد و به‌تدریج مهارت‌های داستان‌نویسی خود را تقویت کند.

خسروی راد با اشاره به ماندگاری آثار ادبی در گذر زمان گفت: تاریخ‌ادبیات نشان می‌دهد از هر دوره، تنها تعداد محدودی از آثار و نام‌ها باقی می‌مانند.

در دوره حافظ نیز شاعران بسیاری حضور داشتند که بعضی از آنها در زمان خود پررنگ، فعال و حتی پرمخاطب بودند؛ اما باگذشت ۶ یا هفت قرن، تنها نام‌هایی مانند حافظ ماندگار شده‌اند و بسیاری دیگر به فراموشی سپرده شده‌اند.

او تأکید کرد: آنچه باعث این ماندگاری می‌شود، نه جایگاه‌های اداری، نهاد‌های فرهنگی یا موقعیت‌های رسمی، بلکه ادبیات و کیفیت هنری اثر است؛ اثری که در حوزه شعر یا داستان به مرتبه فخامت می‌رسد، ماندگار می‌شود.

در پایان این نشست نیز شرکت‌کنندگان تمرین‌هایی با محور رسیدن به سوژه، تشخیص تفاوت میان موضوع و سوژه و تبدیل موضوعات کلی به سوژه‌های قابل روایت انجام دادند.

گفتنی است، نشست‌های «عصرانه داستان‌نویسان رضوی» توسط انتشارات به نشر هر دو هفته یک‌بار ساعت ۱۶ با حضور جمعی از علاقه‌مندان به ادبیات داستانی و نویسندگان در فروشگاه مرکزی کتاب انتشارات به نشر در مشهد روبه‌روی باغ ملی واقع در خیابان امام خمینی (ره)، برگزار می‌شود.