داستان رضوی باید شناخت‌آفرین باشد، نه بازنویسی تاریخ

نشستی که در آن محمد خسروی راد با تأکید بر ضرورت خلق ادبیات ماندگار، از نویسندگان خواست به‌جای روایت صرف رخداد‌های تاریخی، به کشف لایه‌های کمتر دیده‌شده از سیره و معارف رضوی بپردازند.

به گزارش آستان نیوز، هشتمین جلسه «عصرانه داستان‌نویسان رضوی» به دبیری محمد خسروی راد، نویسنده و پژوهشگر، این بار به مناسبت ایام شهادت حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع)، در رواق کتاب صحن قدس حرم مطهر رضوی برگزار شد. این نشست که به‌صورت مستمر در دفتر مرکزی انتشارات به نشر برگزار می‌شود، در ایام عزاداری دهه پایانی صفر باهدف پیوند هرچه بیشتر فعالیت‌های ادبی با فضای معنوی حرم مطهر، به جوار بارگاه رضوی منتقل شد.

ادبیات، فراتر از روایت یک واقعه

خسروی راد با بیان اینکه هدف این جلسات تنها آموزش نوشتن نیست، اظهار کرد: هدف اصلی، تربیت نویسندگانی است که بتوانند ادبیات تولید کنند، نه اینکه صرفاً رویداد‌ها را بازگو کنند.

وی افزود: پرداختن به بخشی از تاریخ زندگی امام رضا (ع) به‌تنهایی به معنای خلق داستان نیست؛ زیرا اگر نویسنده تنها یک مقطع تاریخی را روایت کند، در واقع گزارشی از آن واقعه ارائه داده است؛ گزارشی که مانند خبر، تاریخ مصرف دارد و نمی‌تواند به اثری ماندگار تبدیل شود.

داستان باید مخاطب را به اندیشیدن برساند

دبیر «عصرانه داستان‌نویسان رضوی» با تأکید بر تفاوت روایت‌نویسی و ادبیات داستانی گفت: داستانی که درباره معصومان (ع) نوشته می‌شود باید شناخت‌آفرین باشد و مخاطب را به تفکر وادارد، نه اینکه پس از پایان آن تنها با این پرسش مواجه شود که حاصل این روایت چه بود.

وی خاطرنشان کرد: پرداختن مستقیم به مفاهیمی همچون معرفت، بدون بهره‌گیری از ظرفیت‌های داستان، نه حق شخصیت معصوم را ادا می‌کند و نه به خلق یک اثر ادبی می‌انجامد.

توجه به زوایای کمتر دیده‌شده زندگی امام رضا (ع)

خسروی راد با اشاره به اینکه امام رضا (ع) به «عالم آل محمد» شهرت دارند، گفت: این بُعد از شخصیت علمی و معرفتی آن حضرت، کمتر در آثار داستانی موردتوجه قرار گرفته است و نویسندگان باید با جست‌وجوی نقاط مغفول زندگی امام رضا (ع)، سوژه‌هایی تازه برای خلق آثار ماندگار پیدا کنند.

وی افزود نویسنده زمانی می‌تواند معرفت را به‌درستی به مخاطب منتقل کند که خود نیز باصداقت، اخلاص و نگاهی زلال به سراغ نوشتن برود؛ زیرا سرچشمه‌ای که درباره آن می‌نویسد پاک و زلال است و اگر این زلالی در مسیر روایت حفظ شود، به مخاطب نیز منتقل خواهد شد.

ادبیت، راز ماندگاری داستان

این نویسنده در ادامه به برخی از عناصر مؤثر در ارتقای کیفیت داستان اشاره کرد و جان‌بخشی به اشیا، آشنایی‌زدایی از مفاهیم، پرهیز از تکرار مستقیم پیام و اعتماد به ظرفیت‌های هنری روایت را از مهم‌ترین عوامل ادبیت‌بخشی به داستان دانست.

وی تأکید کرد: نویسنده باید معنا را در ذهن خود حفظ کند، اما آن را به شکل مستقیم و با تکرار فراوان به مخاطب عرضه نکند؛ چراکه اثرگذاری داستان در کشف تدریجی معنا از سوی مخاطب شکل می‌گیرد، نه در بیان صریح و شعاری آن.

خسروی راد همچنین با مقایسه خبر و ادبیات، اظهار کرد: خبر تا زمانی ارزش دارد که تازه باشد، اما آنچه به یک روایت ماندگاری می‌بخشد، بهره‌گیری از عناصر ادبی و داستانی است.

خوانش و نقد آثار اعضای کارگاه

بخش پایانی هشتمین نشست «عصرانه داستان‌نویسان رضوی» به خوانش آثار داستانی اعضای کارگاه اختصاص داشت و شرکت‌کنندگان پس از ارائه آثار خود، دیدگاه‌ها و نقد‌های تخصصی محمد خسروی راد و دیگر حاضران را درباره ساختار روایت، شخصیت‌پردازی، زبان و ظرفیت‌های ادبی آثار دریافت کردند.

گفتنی است، «عصرانه داستان‌نویسان رضوی» از برنامه‌های آموزشی مستمر انتشارات به نشر در حوزه داستان‌نویسی است که با دبیری محمد خسروی راد برگزار می‌شود و باهدف شناسایی و پرورش استعداد‌های داستان‌نویسی و تقویت جریان ادبیات رضوی، به‌صورت منظم ادامه دارد.