پروژه ۳۵ جلدی «عبقات‌الانوار» به ایستگاه پایانی رسید

به گزارش آستان نیوز، دکتر احد فرامرز قراملکی در گفت‌و‌گو با ایسنا با تشریح بخشی از فعالیت‌های بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در حوزه احیای میراث مکتوب، از پروژه تصحیح و انتشار مجموعه ارزشمند «عبقات‌الانوار» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اقدامات علمی سال‌های اخیر این مجموعه یادکرد.

وی اظهار کرد: یکی از مأموریت‌های تاریخی بنیاد پژوهش‌های اسلامی، احیای آثار فاخر و تأثیرگذار تمدن اسلامی و شیعی است؛ آثاری که گاه دهه‌ها و حتی قرن‌ها در قالب نسخه‌های خطی باقی‌مانده‌اند و بهره‌برداری علمی از آنها نیازمند تصحیح، مقابله نسخه‌ها و آماده‌سازی برای انتشار است.

رئیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی افزود: در میان این آثار، کتاب «عبقات‌الانوار» جایگاه ویژه‌ای دارد. این اثر سترگ که توسط عالم برجسته شیعه، مرحوم میر حامد حسین هندی نگاشته شده، از مهم‌ترین منابع کلامی و اعتقادی جهان تشیع به شمار می‌رود و به دلیل استناد‌های گسترده و روش علمی خاص خود، همواره موردتوجه اندیشمندان اسلامی بوده است.

وی با اشاره به اهمیت این کتاب گفت: عظمت علمی «عبقات‌الانوار» تا آنجاست که شخصیت‌هایی همچون امام خمینی (ره) در مقطعی به تصحیح این اثر اهتمام داشتند.

پس از ایشان نیز برخی از بزرگان حوزه علمیه برای ادامه این مسیر تلاش کردند؛ اما پروژه به دلایل مختلف به سرانجام کامل نرسید.

قراملکی ادامه داد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با درک اهمیت این اثر، مسئولیت احیا و تصحیح آن را بر عهده گرفت و در ادامه با همکاری یکی از مراکز تخصصی حوزوی در قم، روند علمی تصحیح و انتشار این مجموعه را دنبال کرد.

وی، تصریح کرد: تصحیح متون کهن تنها بازنویسی یک متن قدیمی نیست، بلکه فرایندی پیچیده و زمان‌بر محسوب می‌شود. پژوهشگران باید نسخه‌های مختلف یک اثر را از کتابخانه‌ها و مراکز گوناگون گردآوری کنند، اختلاف نسخه‌ها را بررسی و تحلیل کنند و در نهایت متنی نزدیک به نسخه اصیل را با رعایت کامل اصول علمی ارائه دهند.

رئیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی افزود: گاهی برای تشخیص معنای دقیق یک واژه یا عبارت، پژوهشگر ناچار است منابع متعدد تاریخی و ادبی را بررسی کند یا حتی برای فهم یک اصطلاح محلی، تحقیقات میدانی انجام دهد. به همین دلیل، تصحیح آثار کهن از دشوارترین فعالیت‌های پژوهشی به شمار می‌رود.

وی با اشاره به روند پیشرفت این پروژه گفت: تاکنون حدود ۲۶ جلد از مجموعه «عبقات‌الانوار» منتشر شده و مجموع این پروژه در قالب ۳۵ جلد طراحی شده است. بخش عمده کار علمی انجام شده و امیدواریم در ماه‌های آینده شاهد تکمیل این پروژه بزرگ باشیم.

قراملکی همچنین به خاطره‌ای از بازتاب این پروژه در میان شخصیت‌های علمی کشور اشاره کرد و گفت: در یکی از دیدار‌ها با شهید آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی، گزارشی از روند تصحیح این اثر ارائه شد و انتشار جلد‌های جدید آن با استقبال و خرسندی ایشان همراه بود؛ موضوعی که نشان‌دهنده اهمیت این اثر در میان نخبگان و عالمان دینی است.

وی خاطرنشان کرد: انتشار کامل «عبقات‌الانوار» تنها چاپ یک اثر نیست، بلکه حفظ و احیای بخشی از میراث علمی تشیع برای نسل‌های آینده است. این مجموعه می‌تواند در اختیار پژوهشگران، استادان، طلاب و علاقه‌مندان قرار گیرد و به‌عنوان یکی از منابع مرجع در مطالعات کلامی و تاریخی مورداستفاده باشد.

رئیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در پایان اظهار امیدواری کرد که با تکمیل این پروژه، یکی از مهم‌ترین طرح‌های احیای میراث مکتوب در تاریخ فعالیت بنیاد پژوهش‌های اسلامی به سرانجام برسد و زمینه بهره‌مندی بیشتر جامعه علمی از این گنجینه ارزشمند فراهم شود.