جنگ روایت‌ها؛ از موشک تا هشتگ

به گزارش آستان‌نیوز، علی اصغری، پژوهشگر حوزه رسانه، در نشست مجازی اکسیر دانشگاه علوم اسلام اسلامی رضوی، ابتدای سخنان خود با اشاره به تغییر ماهیت نبردها، اظهار کرد: امروزه میدان نبرد از خاک‌ریز‌های جبهه به صفحه نمایش گوشی‌های موبایل منتقل شده است.

جنگ رسانه‌ای، در واقع استفاده‌ای هدف‌مند از ابزار رسانه برای مدیریت افکار، احساسات و رفتار‌های مخاطب است، اما آنچه امروز با آن مواجهیم، جنگ شناختی است؛ مرحله‌ای پیشرفته‌تر که در آن، به جای تصرف مناطق جغرافیایی، ذهن انسان‌ها، تسخیر می‌شود.

تمایز جنگ سخت، نرم و ترکیبی

وی در ادامه به تشریح تفاوت‌های ابزاری در انواع نبرد‌ها پرداخت و افزود: در جنگ سخت، ابزار ما موشک و ارتش است و هدف، نابودی فیزیکی دشمن، اما در جنگ نرم، سلاح اصلی فرهنگ تبلیغات و تغییر نگرش است. در این میان، جنگ هیبریدی یا ترکیبی، هوشمندانه‌ترین نوع نبرد است که در آن اثرگذاری هم‌زمان بر میدان نظامی و میدان روایت‌ها دنبال می‌شود.

در این فضا، هر طرفی که بتواند روایت خود را به عنوان حقیقت به کرسی بنشاند، پیروز میدان است.

افکار عمومی؛ هدف استراتژیک نظامی

این کارشناس ارشد جزا و جرم‌شناسی با تأکید بر اینکه افکار عمومی امروز یک هدف نظامی محسوب می‌شود، گفت: افکار عمومی مهم چراکه مستقیماً بر تصمیم سیاستمداران اثر می‌گذارد و مشروعیت جنگ را تعیین می‌کند.

وقتی مردم در فضای مجازی یا خیابان خواستار ایستادگی یا پایان یک نبرد می‌شوند، در واقع در حال تعیین تکلیف برای میدان نظامی هستند. امروزه شهروندان، سربازان جدید این جنگ هستند که با تولید محتوا و انتشار خبر، فضا را برای دوست یا دشمن، مهیا می‌کنند.

کلمات؛ سلاح‌های پنهان در نبرد روایت‌ها

اصغری با معرفی مفهوم فریمینگ یا قاب‌بندی رسانه‌ای تصریح کرد: رسانه‌ها با انتخاب واژگان، واقعیت را بازسازی می‌کنند.

تفاوت میان واژه‌هایی مثل «شهید» و «قربانی» یا «مقاومت» و «شورشی» تنها یک تفاوت لغوی نیست، بلکه جهت‌دهی به ذهن مخاطب است.

آنها با تکنیک بزرگ‌نمایی یا کوچک‌نمایی، برخی خبر‌ها مثل تلفات دشمن را پنهان کرده و در مقابل، بر روی تصاویر احساسی مانور می‌دهند تا ادراک عمومی را مدیریت کنند.

نقش اینفلوئنسر‌ها و ارتش‌های سایبری

وی در بخش دیگری از سخنان خود به نفوذ بالای شبکه‌های اجتماعی در ایران اشاره کرد و گفت: با وجود میلیون‌ها کاربر در پلتفرم‌هایی مثل اینستاگرام، الگوریتم‌ها جای توپخانه‌ها را گرفته‌اند. امروزه شاهد ظهور ارتش‌های سایبری و ربات‌هایی هستیم که با بازنشر انبوه یک مطلب، آن را وایرال می‌کنند.

همچنین برخی چهره‌ها و اینفلوئنسر‌ها در خارج از کشور، با دریافت مبالغ کلان، مأموریت دارند تا با جوسازی خبری و تولید اخبار جعلی، ذهن مردم را نسبت به واقعیت‌های کشور مخدوش کنند.

ضرورت هوشیاری در برابر استبداد رسانه‌ای

استاد اصغری در پایان خاطرنشان کرد: رسانه‌هایی مانند اینستاگرام و ایکس (توییتر) امروزه دروازه‌بان خبر نیستند، بلکه سازنده افکار عمومی‌اند.

آنها با محدود کردن تصاویر واقعی و برجسته کردن روایت‌های کاذب، تلاش می‌کنند حتی مردم را به جایی برسانند که علیه منافع ملی کشور خود موضع‌گیری کنند. شناخت این تکنیک‌ها و ارتقای سواد رسانه‌ای، تنها راه مقابله با این تهاجم گسترده در عصر دیجیتال است.