ردپای شاعر مرثیه‌ها در کتابخانه و موزه ملی ملک

به گزارش آستان نیوز، علیرضا حیدری، مسئول بخش پژوهش و نشر کتابخانه و موزه ملی ملک، دراین‌خصوص به خبرنگار ما، می‌گوید: «مولانا کمال‌الدین على» متخلص به «محتشم»، فرزند خواجه میر احمد کاشانی است که در حدود سال ۹۰۵ هجری قمری در کاشان، دیده بر جهان گشود و در سال ۹۹۶ هجری قمری نیز درگذشت.

وی می‌افزاید: سید حسن سادات ناصری، استاد فقید ادبیات فارسی در دانشگاه تهران در مقاله «زندگی‌نامه خداوند مرثیه‌سرایان: محتشم کاشانی»، از مرثیه این شاعر برای برادرش، یاد کرده است. بدین ترتیب درمی‌یابیم که او در زمینه شعری سوگ، چیره‌دست بوده است.

حیدری در ادامه از محتشم کاشانی، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و مشهورترین شاعران دوره صفویه در زمینه مرثیه‌سرایی نام‌برده و بیان می‌کند: او درباره سوگواری‌های مذهبی، اشعاری پرسوزوگداز سروده و در این زمینه جایگاهی والا دارد.

جایگاه برجسته ترکیب‌بند معروف محتشم

این پژوهشگر همچنین تصریح می‌کند: محتشم با ترکیب‌بند معروف خود، اثری ماندگار در ساختار مرثیه مذهبی ایجاد کرد؛ چنان‌که شاعران پیش‌وپس از او به این جایگاه و پایگاه نرسیده‌اند.

وی با تأکید بر اینکه درباره ارزش‌های زبانی، ادبی و بلاغی و... این ترکیب‌بند، تحقیقاتی انجام شده است، به پژوهشی با عنوان «تحلیل و بررسی فرمالیستی ساختار ترکیب‌بند محتشم کاشانی از منظر لفظ و معنا»، نوشته رضا شجری و الهام عربشاهی کاشی، اشاره می‌کند.

سه نسخه خطی منتخب

مسئول بخش پژوهش و نشر کتابخانه و موزه ملی ملک همچنین، می‌گوید: کتابخانه ملی ملک به‌عنوان یکی از ۶ کتابخانه بزرگ کشور در حوزه نسخه‌های خطی، دارای آثاری از محتشم کاشانی است.

وی ادامه می‌دهد: دیوان محتشم کاشانی که در سال ۱۲۲۷ هجری قمری (هم‌زمان با حکومت فتحعلی‌شاه) توسط مصطفی بن محمد رسول کاشانی، کتابت شده است، از جمله این نسخه‌های خطی به شمار می‌آید.

حیدری همچنین از دیوان خطی محتشم کاشانی موجود در این مجموعه نام می‌برد که به همت حسن بن میرزا معصوم کاشانی در سال ۱۲۲۸ هجری قمری، نوشته شده است.

وی بیان می‌کند: ترکیب‌بند محتشم کاشانی نیز رساله‌ای خطی در کتابخانه ملی ملک است که به نظر می‌رسد توسط محمدابراهیم گوهری در قرن ۱۳ هجری قمری، کتابت شده است.

یادآور می‌شود، حاج حسین آقا ملک، بنیان‌گذار کتابخانه و موزه ملی ملک، این گنجینه را در سال ۱۳۱۶ شمسی، وقف آستان قدس رضوی کرد. این مجموعه فرهنگی تا سال ۱۳۷۵ هجری شمسی در خانه ملک در بازار بین‌الحرمین تهران برپا بود. ساختمان تازه نیز در محوطه تاریخی باغ ملی (میدان مشق) پایتخت، به کوشش آستان قدس رضوی در زمینی بنا شد که حاج حسین آقا ملک، در سال ۱۳۲۳ هجری شمسی برای ساختمان جدید کتابخانه و موزه وقف کرده بود.