‏ «یالثارات الحسین (ع)» چگونه نقشه راه منتظران می‌شود؟

خیمه حسینی؛ مکتب تربیت و غربالگری منتظران

حجت‌الاسلام صبوحی با تبیین این نکته که خیمه امام حسین علیهالسلام در حقیقت همان خیمه آمادگی برای تمامی منتظران ظهور است، عنوان می‌کند: خداوند در آیه ۲۳ سوره انفال می‌فرماید «وَلَوْ عَلِمَ اللَّهُ فِيهِمْ خَيْرًا لَأَسْمَعَهُمْ وَلَوْ أَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَهُمْ مُعْرِضُونَ»؛ یعنی اگر خداوند در آن‌ها شایستگی و خیری برای پذیرش هدایت می‌دید، یقیناً ایشان را شنوای حقایق و معارف می‌کرد، اما با لجبازی و عنادی که دارند، حتی اگر حق را می‌شنیدند، باز هم اعراض‌کنان از آن روی می‌گرداندند. در واقعه عاشورا نیز به وضوح مشاهده می‌کنیم که به جز عده‌ای اندک، بقیه در آزمون ولایت‌مداری مردود شدند؛ چرا که زمینه و استعداد پذیرش حق در وجودشان شکل نگرفته بود. این قاعده در عصر ظهور نیز جاری است و افرادی که امروز استعداد پذیرش حق را در خود ایجاد نکنند، در زمان قیام امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نیز از دیگران عقب خواهند ماند. از همین روست که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، در روایتی فرموده‌اند: خوشا به حال کسی که قائم اهل بیت مرا درک کند و پیش از قیامش به او اقتدا نماید، دوست او را دوست بدارد، از دشمنش بیزاری جوید و ولایت امامان هدایتگر پیش از او را بپذیرد؛ اینان دوستان واقعی و گرامی‌ترین امت نزد من هستند.

او در ادامه با استناد به سیره علوی یادآور می‌شود: حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام نیز در نامه ۴۵ نهج‌البلاغه به صراحت مسیر یاری امام را ترسیم کرده و می‌فرمایند: بدانید که امام شما از دنیای خود به دو جامه کهنه و دو قرص نان اکتفا کرده است. آگاه باشید که شما توانایی چنین زیستی را ندارید، اما مرا با ورع، تلاش، عفت، پاکی و پیمودن راه صحیح یاری دهید. این کلام نشان می‌دهد که نصرت امام زمان، پیش از هر چیز نیازمند خودسازی و پارسایی است.

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان می‌کند: انگیزه بنیادین قیام امام حسین علیه السلام، پاسداری از آیین اسلام و بیداری افکار عمومی بود؛ هدفی که در زیارت اربعین این‌گونه توصیف شده است: خدایا شهادت می‌دهم که امام حسین علیه السلام خون پاکش را در راه تو فدا کرد تا بندگانت را از جهالت و گمراهی نجات دهد. این قیام آگاهی‌بخش، پیوندی تنگاتنگ با نهضت جهانی حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف دارد و در یک نگاه کلان، حکومت مهدوی مکمل و به ثمر نشاننده بذر انقلابی است که در کربلا کاشته شد.

‏یالثارات الحسین(ع)؛ از ندبه‌های عاشورایی تا قیام مهدوی

این کارشناس مرکز تخصصی مهدویت ادامه می‌دهد: خیمه امام حسین علیه السلام، خیمه تفکر و خودشناسی است تا دریابیم چه میزان استعداد و آمادگی برای پذیرش حق در وجود ما نهفته است. مرحوم شیخ جعفرشوشتری،از فقهای نامدار شیعه در این باره تمثیل زیبایی دارد؛او مجلس عزای حسینی را به صحرای عرفات تشبیه می‌کند.همان‌گونه که عرفات رکن اصلی حج است و بدون درک آن، حج باطل می‌شود، درک خیمه حسین علیه السلام نیز پیش‌شرط معرفت است.زائر در عرفات به گناه خود اعتراف کرده و به شناخت الهی می‌رسد تا بتواند در منا، که سرزمین آرزوهاست، تمنای حقیقی داشته باشد. بر همین اساس، امام صادق علیه السلام فرموده‌اند وقتی به منارسیدی، آنچه برایت حلال نیست و استعدادش را نداری آرزو نکن؛ چرا که بهره‌مندی ما در منا،به اندازه شناختی است که در عرفات کسب کرده‌ایم.

حجت‌الاسلام صبوحی، می‌افزاید:ایام عاشورا برای عزاداران حسینی فرصتی است تا عیار استعداد خود را بسنجند. این خیمه شباهت‌های بنیادینی با خیمه امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف دارد. جالب اینجاست که شعار یاران حضرت ولی‌عصر، یالثارات الحسین است؛ جمله‌ای که هم‌زمان هم شعار قیام مهدوی و هم فریادی برای خون‌خواهی مظلوم کربلاست.

او با اشاره به اینکه امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در هنگام ظهور، خود را با نام جدش امام حسین علیه السلام معرفی می‌کند، تصریح می‌کند: ما در زیارت عاشورا از خداوند می‌خواهیم که ما را در زمره خون‌خواهان و منتقمان آن حضرت قرار دهد.اگر در مجالس حسینی تنها به سوگواری بسنده کنیم و روحیه آمادگی برای نصرت امام را در خود نپروریم، هنوز به معرفت کامل نرسیده‌ایم؛ زیرا مسیر شناخت، پلکانی و تدریجی است. خداوند متعال نیز در آیه ۱۳۶ سوره نسا بر این ایمان عمیق و قلبی تاکید کرده و می‌فرماید: ای کسانی که به زبان ایمان آورده‌اید، به حقیقت و از دل هم ایمان بیاورید؛ به خدا و رسول او و کتابی که بر پیامبرش نازل کرده و کتاب‌هایی که پیش از این فرستاده است. هر کس به خدا، فرشتگان، کتاب‌های آسمانی، پیامبران و روز قیامت کفر ورزد، در گمراهی دور و سختی گرفتار شده است. این آیه به ما می‌آموزد که نباید در لایه سطحی ایمان متوقف شد، بلکه باید از ادعا به سمت حقیقت ولایت حرکت کرد.

‏عزت در مدار حق؛ از وفاداری اصحاب تا استغنای ولی خدا

این کارشناس مهدویت در ادامه با استناد به فرازی از زیارت عاشورا بیان کرد: در این زیارت عرضه می‌داریم «فَأَسْأَلُ اللَّهَ الَّذِي أَكْرَمَ مَقَامَكَ وَ أَكْرَمَنِي بِكَ»؛ این جمله یک قاعده کلی را ترسیم می‌کند که اگر از امام فاصله گرفتیم، در حقیقت هیچ منزلت و جایگاهی نخواهیم داشت. این همان حقیقتی است که در کلام الهی نیز بر آن تاکید شده است؛ آنجا که در آیه ۸ سوره منافقون می‌فرماید « وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ» یعنی عزت تنها از آن خدا، رسول او و مؤمنان است. از امام یازدهم علیه السلام نیز روایتی تکان‌دهنده نقل شده که فرمودند هیچ عزیزی حق را ترک نکرد مگر اینکه ذلیل شد و هیچ ذلیلی به حق عمل نکرد مگر اینکه به عزت رسید. واقعه عاشورا آینه تمام‌نمای این سخن است؛ جایی که بسیاری از چهره‌های سرشناس و صاحب‌منصب به دلیل رها کردن محور حق به ورطه ذلت افتادند، اما در مقابل، شخصیتی همچون غلام سیاه در کنار امام حسین علیه السلام به چنان عزتی رسید که نامش در تاریخ جاودانه شد.

او در بخش دیگری از سخنان خود به نامه روشنگرانه امام حسین علیه السلام به بنی‌هاشم اشاره کرده و می‌گوید: حضرت در آن نامه مرقوم فرمودند که هر کس با من بیاید، فرجامش شهادت در راه خداست و هر کس همراه نشود و جا بماند، گمان نکند که به فتح و پیروزی می‌رسد. منظور از فتح در اینجا، کامیابی‌های دنیوی و تعلقات مادی است؛ به این معنا که هیچ‌کس تصور نکند با فاصله گرفتن از امام زمان خویش، دنیایش آباد خواهد شد، چرا که طبق آیه ۶۹ سوره عنکبوت «وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا»؛ تنها کسانی به هدایت و فلاح واقعی می‌رسند که در مسیر الهی گام بردارند.

حجت‌الاسلام صبوحی در پایان، با تاکید بر استغنای وجودی ولی خدا خاطرنشان می‌کند: امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف می‌فرمایند خدا با ماست و ما نیازی به دیگران نداریم؛ حق با ماست و اگر کسی از ما فاصله بگیرد، ما دچار وحشت و تنهایی نمی‌شویم. این کلام یادآور آیه ۳۶ سوره زمر است که می‌فرماید الیس الله بکاف عبده؛ آیا خدا برای بنده خویش کافی نیست؟ کسی که از امام زمان خود دوری می‌جوید، مانند کسی است که خود را از تابش نور محروم کرده است؛ در این حالت چیزی از حقیقت و عظمت نور کاسته نمی‌شود، بلکه این انسان است که از نعمتی بزرگ محروم می‌ماند. در شرایط امروز که ابتلائات گوناگون به ما یادآوری می‌کند هیچ قدرتی فراتر از قدرت الهی نیست، باید در عزاداری‌های حسینی بر مسیری که در آن قدم برمی‌داریم تفکر کنیم.

امام حسین علیه السلام آگاهانه و با بصیرت در مسیر حق گام نهاد؛ ما نیز باید بدانیم که منزلت واقعی ما در گرو پیروی از آرمان‌های اوست تا در سایه این تبعیت، به عالی‌ترین مراتب کمال انسانی دست یابیم.