حضرت رقیه(س)؛ روایت‌گر مظلومیت عاشورا و افشاگر چهره یزیدیان

حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر مهدی مردانی گلستانی، پژوهشگر و عضو هیئت علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، در یادداشتی به همین نقش کمتر دیده‌شده پرداخته و رسالت حضرت رقیه (س) را در امتداد پیام عاشورا بازخوانی کرده است. متن این یادداشت را در ادامه می‌خوانید:

هجرت تاریخی امام حسین (ع) از مدینه تا کربلا، تنها حرکت یک امام به سوی میدان شهادت نبود؛ کاروانی بود که اهل‌بیت (ع) نیز در آن حضور داشتند و هر یک، به سهم خود، بار رسالتی بزرگ را بر دوش می‌کشیدند. در این میان، حضرت رقیه (س)، دختر خردسال امام حسین (ع)، از جمله همراهانی بود که نه‌تنها رنج سفر کربلا را تاب آورد، بلکه اندوه جانکاه اسارت و محنت سفر شام را نیز تجربه کرد. این دختر سه‌ساله که از او با نام فاطمه صغری نیز یاد شده است، برجسته‌ترین جلوه حضور خود را در روز‌های پس از شهادت امام حسین (ع) و در ایام اسارت شام نشان داد؛ روز‌هایی که از سخت‌ترین و جان‌سوزترین مقاطع زندگی خاندان اهل‌بیت (ع) به شمار می‌رفت و مصیبت‌ها و شدائد فراوانی بر آنان وارد آمد.

با این همه، آنچه درباره این شخصیت ارزشمند کمتر مورد توجه قرار گرفته، رسالت حضرت رقیه (س) در قیام امام حسین (ع) است؛ اینکه ایشان افزون بر جایگاهی که به‌عنوان دختر امام (ع) داشتند، چه مأموریت دیگری را در این نهضت الهی بر عهده گرفتند و حضورشان در گستره‌ای فراتر از حادثه کربلا، چه تأثیر و معنایی یافت.

بی‌تردید، نقش حضرت رقیه (س) در بُعد عاطفی این ماجرا بسیار پررنگ و اثرگذار بود و حضور سرشار از احساس ایشان در شام، دل دوست و دشمن را به تأثر واداشت، اما نقش دختر امام حسین (ع) تنها در همین ساحت خلاصه نمی‌شد. ایشان در کنار نقش خانوادگی خود، کارکردی سیاسی نیز داشتند و با ابراز احساس معصومانه خویش، مظلومیت امام حسین (ع) را آشکار ساختند. در حقیقت، رفتار و گفتار حضرت رقیه (س) در سوگ سیدالشهدا (ع)، سبب شد مظلومیت آن حضرت در واقعه کربلا بیش از پیش نمایان شود و حقانیت ایشان در برابر دشمن جلوه‌ای آشکارتر بیابد.

به بیان دیگر، نقش حضرت رقیه (س) در ماجرای عاشورا، تنها نقشی عاطفی نبود که در قالب دلدادگی دختری خردسال به پدر شهیدش جلوه کند؛ بلکه رسالتی حماسی و تاریخی بود که با برشمردن ظلم و شقاوت دشمنان و با فریاد مظلومیت و بی‌گناهی امام حسین (ع)، چهره کریه و منفور دستگاه یزید را بر همگان آشکار ساخت؛ آن‌چنان که دشمن را به عذرخواهی و اظهار پشیمانی واداشت. چنان‌که وقتی سر مبارک امام حسین (ع) را در برابر یزید نهادند، او با سرودن اشعاری، از شهادت آن حضرت اظهار شادمانی کرد؛ اما زمانی که از حال رقّت‌بار کاروان اسرا آگاه شد و در برابر افشاگری‌های خاندان امام (ع) رسوا شد، از قتل امام حسین (ع) برائت جست، اظهار پشیمانی کرد و به خاندان خود اجازه داد سه روز برای امام حسین (ع) سوگواری کنند.

در واقع، حضرت رقیه (س) رسالتی را که امام سجاد (ع) و حضرت زینب (س) بر عهده گرفته بودند، تکمیل کردند و با ابراز دلدادگی به امام حسین (ع) و خلق صحنه‌هایی از دادخواهی، به مأموریت آنان برای افشای چهره پلید دشمن، جلوه‌ای پررنگ‌تر بخشیدند؛ رسالتی که در نهایت، حقانیت امام حسین (ع) را برای همیشه در تاریخ جاودانه ساخت.

امروز نیز دختران شهیدان می‌توانند با الگو قرار دادن حضرت رقیه (س)، نام و یاد پدران خود را زنده نگاه دارند و آرمانی را که پدران شهیدشان با خون خویش آبیاری کرده‌اند، با رفتار و گفتار درست خود بارور سازند؛ بدین معنا که با بهره‌گیری از منش حضرت رقیه (س) در اعلان مظلوم و افشای ظالم، حقانیت راه شهیدان را آشکار کنند، چهره فریبنده دشمنان را برملا سازند و غبار ابهام را از ذهن و باور نسل جوان بزدایند.