رهبر شهید یک نابغه قرآنی و عامل به دستورات قرآن بود

شخصیتی که سال‌ها پیش از رهبری انقلاب، با برگزاری جلسات تفسیر، آموزش و تلاوت قرآن در مشهدالرضا(ع)، نقش مؤثری در ترویج فرهنگ قرآنی ایفا کرد و پس از آن نیز با برپایی دیدارهای سالانه با قاریان قرآن، توجه به آموزش، فهم مفاهیم قرآن و گسترش کرسی‌های تلاوت را به یکی از محورهای اصلی فعالیت‌های فرهنگی کشور تبدیل کرد.

در این نوشتار پای صحبت‌های استاد محمدجواد پناهی، قاری پیش‌کسوت حرم مطهر رضوی که بارها توفیق تلاوت در محضر ایشان را داشته است، می‌نشینیم تا خاطراتی که از آن بزرگ‌مرد تاریخ در ذهن دارد، برایمان بگوید.

آقای پناهی نخستین بار چه زمانی در محضر رهبر شهید انقلاب اسلامی تلاوت داشتید؟

نخستین بار سال ۱۳۶۳ و در ۱۹ سالگی توفیق پیدا کردم در محضر ایشان تلاوت کنم. آن زمان ایشان رئیس‌جمهور کشور بودند. پس از کسب رتبه نخست مسابقات بسیج و نیروهای نظامی کشور، جمعی از قاریان به دیدار ایشان رفتیم و من هم افتخار تلاوت پیدا کردم.

آخرین بار هم ماه رمضان سال ۹۶ بود. برای یک قاری بالاترین افتخار این است که در محضر رهبر انقلاب تلاوت داشته باشد و همه قاریان آرزو داشتند که برای یک‌بار هم که شده این افتخار نصیبشان شود.

تلاوت در محضر ایشان برای شما با چه حس و حالی همراه بود؟

این احساس برای من که آن زمان در عنفوان جوانی بودم، قابل‌توصیف نیست. حضرت آقا آن زمان رئیس‌جمهور بودند و در کشور بعد از امام خمینی(ره) بالاترین مقام را داشتند. برای من این حضور و این تلاوت خاطره‌ای به‌یادماندنی است و هرگز آن را فراموش نخواهم کرد.

ایشان پس از تلاوت چه توصیه‌هایی درباره قرآن و شیوه تلاوت بیان می‌کردند؟

باتوجه‌به اشرافی که رهبر شهید انقلاب در ادبیات عرب و رشته‌های مختلف قرآنی از جمله وقف و ابتدا، تجوید، صوت و لحن داشتند، هرگاه قاری ایرادی در تلاوت داشت، بادقت و مهربانی تذکر می‌دادند و راهنمایی می‌کردند.

ایشان در زمینه قرآن صاحب‌نظر و حقیقتاً یک نابغه قرآنی بودند. درباره تلاوت‌های من نیز جز تشویق و لطف چیزی از ایشان نشنیدم.

از فعالیت‌های قرآنی رهبر شهید انقلاب در زمان حضور در مشهد برایمان بگوئید

حضرت آقا اهتمام ویژه‌ای در انجام فعالیت‌های قرآنی داشتند. ایشان قبل از اینکه رهبر باشند و قبل از انقلاب در مسجد کرامت واقع در چهارراه شهدا و مسجد امام حسن مجتبی(ع) واقع در خیابان سرشور مشهد فعالیت‌های قرآنی گسترده‌ای داشتند که برگزاری محافل تلاوت قرآن، برگزاری جلسات آموزش و تفسیر قرآن از جمله این فعالیت‌ها بود و یادگاری که از ایشان برای فعالان قرآنی مشهد به‌جامانده است، برگزاری کرسی تلاوت قران به‌صورت ماهانه در مسجد کرامت است که در این محفل قرآنی هنوز هم عطر حضور رهبر شهید انقلاب استشمام می‌شود.

دیدارهای سالانه رهبر انقلاب با قاریان، چه تأثیری بر رشد جامعه قرآنی کشور داشت؟

این دیدارها انگیزه‌ای بزرگ برای قاریان بود. همه تلاش می‌کردند به بالاترین سطح تلاوت برسند تا افتخار حضور و قرائت در محضر رهبر انقلاب را پیدا کنند و این حضور را مدال افتخاری برای خود می‌دانستند. این موضوع نقش مهمی در ارتقای سطح فنی و معنوی قاریان، به‌ویژه نسل جوان، داشت.

آیا می‌توان گفت ایشان در محافل قرآنی تنها یک شنونده نبودند؟

قطعاً همین‌طور است. شاید سخت‌ترین محفل تلاوت قرآن برای قاریان، حتی در سطوح بالا، تلاوت قرآن در محضر رهبر انقلاب بود. چرا که ایشان یک کارشناس کامل در تجوید، وقف و ابتدا، صوت و لحن بودند و کوچک‌ترین نکات را بادقت تشخیص می‌دادند. برای همین قاری در هنگام تلاوت تمام تلاش خود را می‌کرد که همه اصول و قواعد قرائت صحیح را اجرا کند.

مهم‌ترین ویژگی رهبر شهید انقلاب در ارتباط با قرآن و جامعه قرآنی چه بود؟

ایشان هم نابغه قرآنی بودند و هم عامل به قرآن. تنها به تلاوت یا تفسیر اکتفا نمی‌کردند، بلکه زندگی‌شان بر اساس آموزه‌های قرآنی بود. از همین رو، همواره بر آموزش قرآن، فهم مفاهیم آیات و برپایی کرسی‌های تلاوت تأکید داشتند.

به نظر شما بهترین راه برای زنده نگه‌داشتن میراث قرآنی رهبر شهید انقلاب چیست؟

در زمینه قرآن و فعالیت‌های قرآنی همواره سه محور اصلی موردتأکید ایشان بود. نخست، گسترش جلسات آموزش قرآن، دوم توجه به فهم مفاهیم قرآن تا قاری بداند چه آیاتی را تلاوت می‌کند و بتواند معنا را بهتر منتقل کند و سوم، توسعه کرسی‌های تلاوت در مساجد، حسینیه‌ها و مراکز فرهنگی و مذهبی تا مردم با شنیدن کلام وحی بیش‌ازپیش با قرآن مأنوس شوند. به نظر من اگر این سه توصیه و تأکیدرهبر شهید انقلاب رعایت شود، قطعا امانت داران خوبی برای میراث قرآن ایشان خواهیم بود.

اگر امروز رهبر انقلاب در میان ما بودند، توصیه قرآنی ایشان به مردم چه بود؟

بدون تردید بر انس بیشتر با قرآن، فهم آیات و عمل به دستورات الهی تأکید می‌کردند. بارها به آیه «فَاقْرَؤُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ» استناد می‌کردند و توصیه داشتند هر مسلمان دست‌کم روزانه یک صفحه قرآن تلاوت کند. چرا که اعتقاد داشتند انس با قرآن، فهم قرآن و در نهایت عمل به آن را در پی خواهد داشت و بسیاری از مشکلات جامعه نیز با همین رویکرد برطرف می‌شود.

به عنوان یک چهره قرآنی، چه پیامی برای مردم و عاشقان قرآن درباره حضور در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب دارید؟

امروز که قائد امت در بین ما نیست، کمترین وظیفه ما در برابر سال‌ها مجاهدت و خدمت خالصانه ایشان به اسلام و قرآن، حضور گسترده و باشکوه در مراسم تشییع پیکر مطهرشان است. امیدوارم همه مردم به همراه خانواده‌های خود با شور و عشق در این مراسم شرکت کنند و این خادم بزرگ قرآن را به بهترین شکل بدرقه کنند.

اگر فرصت داشتید برای آخرین بار و در کنار پیکر پاک ایشان قران تلاوت کنید، چه آیه‌ای را انتخاب می‌کردید.

آیه پایانی سوره مبارکه آل عمران؛ «یَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون»

آری پیام قرآن در این روزهای سخت و برای سردشدن این داغ بر دل نشسته، صبر و شکیبایی در این مصیبت بزرگ است و باشد که به واسطه صبر بر این مصیبت بزرگ در زمره رستگاران و سعادتمندان عالم قرار بگیرم.