‏حیا و عفت بنیان تعالی انسان و جامعه

در روز ۲۱ تیرماه که یادآور قیام خونین مسجد جامع گوهرشاد در دفاع از پوشش عفیفانه و پایداری در برابر هجمه‌های فرهنگی است، اهمیت این ارزش‌های الهی بیش‌ازپیش رخ می‌نماید. برای واکاوی عمیق‌تر این گوهرها و تبیین نقش حیاتی آن‌ها در ساختار جامعه‌ای سالم و بالنده، با حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید محمد محسن دعایی، مدیرعامل مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام و کارشناس برجسته حجاب و عفاف، به گفت‌وگو نشسته‌ایم. دعوت می‌کنیم برای درک ابعاد پنهان این چالش و فرصت معنوی، همراه ما باشید.

‏حیا؛ جلوه‌ای از صفات الهی در وجود انسان

حجت‌الاسلام دعایی با نگاهی به ریشه‌های قرآنی و روایی، جایگاه حیا را تبیین کرده و می‌گوید: در متون دینی ما، خداوند متعال به‌عنوان «ستّار» و «حیّی» معرفی شده و این صفت الهی را دوست می‌دارد. چنانچه در روایتی از پیامبر اکرم (ص) آمده است: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ حَیِیٌّ سِتِّیرٌ یُحِبُّ الْحَیَاءَ وَ السَّتْرَ» (الکافی، ج۵، ص۵۶۸). از این منظر، حیا حالتی نفسانی است که انسان را از ارتکاب هرگونه عمل زشت، ناهنجار و گناه‌آلود بازمی‌دارد. این فضیلت اخلاقی که در زبان فارسی با واژه «شرم» تبیین می‌شود، یکی از برجسته‌ترین اخلاقیات الهی است که در سرشت انسان تجلی می‌یابد. حیا نه‌تنها یک صفت فردی، بلکه بنیانی استوار برای سلامت روحی و اجتماعی به شمار می‌رود.

ایشان در ادامه به مفهوم عفت می‌پردازد و آن را این‌گونه تشریح می‌کند: عفت، در حقیقت خویشتن‌داری از هرگونه ناهنجاری رفتاری و کژروی است که در تمامی جوانب وجودی انسان، از جمله اعضا و جوارح او، نمود می‌یابد.

این ملکه نفسانی، دایره‌ای بس فراتر از صرف ابعاد جنسی را در بر می‌گیرد و شامل کنترل نگاه، گفتار، شنیدار و هرگونه تعامل و حضور اجتماعی سالم می‌شود. برای مثال، قرآن کریم در توصیف مؤمنان آبرومندی که از درخواست کمک خودداری می‌کنند، می‌فرماید: «یَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِیَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ» (سوره بقره، آیه ۲۷۳)؛ نادان، آنان را به سبب عفافشان (و خویشتن‌داری از درخواست) توانگر می‌پندارد.

این آیه به‌وضوح نشان می‌دهد که عفت، حالتی جامع است که تمامی حرکات و سکنات وجودی فرد را تحت‌تأثیر قرار داده و او را در مسیر پاکی، طهارت و حفظ کرامت انسانی نگاه می‌دارد.

‏حیا و عفت؛ دو صفت جدایی‌ناپذیر

حجت‌الاسلام دعایی، پیوند ناگسستنی حیا و عفت را این‌گونه ترسیم می‌کند: این دو فضیلت، در واقع صفاتی دوقلو و همراه در نفس انسان‌اند که از یکدیگر جدا نیستند. هنگامی که فردی، چه مرد و چه زن، از حیا و عفت بهره‌مند باشد، در سطحی والاتر از سلامت فکری، نگاهی، رفتاری، ارتباطات اجتماعی و حضور جمعی قرار می‌گیرد. این سلامت همه‌جانبه، راه را برای او به‌سوی تمامی کمالات و عرصه‌های رشد و تعالی هموار می‌سازد و فرد را برای دستیابی به قله‌های معنوی مهیا می‌سازد.

باتوجه‌به اهمیت محوری این دو ملکه و صفتی که باید در روح انسان بالنده شود، این کارشناس دینی هشدار می‌دهد: برای تضعیف و نابودی حیا و عفت، برنامه‌ریزی‌های کلانی در طول تاریخ و به‌خصوص در دوران اخیر صورت‌گرفته است. با نگاهی به مجموعه رسانه‌های نظام سلطه و تمدن غرب و برنامه‌های فرهنگی تهاجم‌آلود و فاقد ارزش‌های الهی و انسانی، درمی‌یابیم که مرکز این برنامه‌ها، حیازدایی و مبارزه با ملکه عفت در میان دختران، پسران و کل جامعه انسانی است.

‏حیازدایی؛ دروازه ورود به هر پلیدی

حجت‌الاسلام دعایی با تحلیل عمیق رویکردهای دشمن، محور اصلی تهاجم فرهنگی را این‌گونه تبیین می‌کند: در جلسه‌ای که صدها ماهواره اجیر شده توسط دشمنان بشریت رصد می‌شد و برنامه‌های آن‌ها ارائه می‌گردید، سؤال مطرح شد که نقطه مشترک تمام این هزاران‌هزار برنامه فاسد و آلوده به اخلاق چیست؟ پس از شنیدن پاسخ‌های مختلف، خود بنده عرض کردم که مرکز ثقل تمامی این برنامه‌ها «حیازدایی» است.

وقتی انسان بی‌شرم شد، آن وقت آمادگی دارد که به هر گناه و در هر پلشتی، ناهنجاری، فساد و جنایتی درغلتد. این رویکرد شیطانی، با تولید برنامه‌های فرهنگی و هجوم گسترده رسانه‌ای مسموم، فرهنگ و سبک زندگی نسل جوان ما را با محوریت تولید و توسعه بی‌حیایی و بی‌عفتی هدف قرار داده است.

‏این کارشناس دینی با تأکید بر جایگاه والای عفاف برای زن مسلمان بیان می‌دارد: حجاب که نماد حیا و عفت برای زن مسلمان است،همواره مورد هجوم گسترده قرار گرفته است. این گوهر وجودی، نه‌تنها مانعی برای پیشرفت نیست، بلکه بستری برای حفظ ارزش‌ها و کرامت زن فراهم می‌آورد. پوشش عفیفانه، به زن شخصیت و عزت می‌بخشد و مسیر تعالی و بانویی او، تربیت فرزند و اشتغالات سالم وی را فراهم می‌کند. اما وقتی گوهرهای وجودی در معرض تهاجم‌های شیطانی قرار می‌گیرد، اولین ضربه را خود او می‌خورد و البته که این ضربه به او منحصر نمی‌شود.

بحران بی‌عفتی؛ چالش سلامت روح و خانواده

حجت‌الاسلام دعایی با تشریح پیامدهای گسترده بی‌عفتی در جامعه، می‌افزاید: مسئله تنها بدپوششی نیست، بلکه عریانی و بی‌حجابی مطلق، اغواگری و سوق‌دادن نفوس طیب‌وطاهر شیعه به سمت آلودگی‌های اخلاقی و جنسی و بی‌بندوباری است. این وضعیت، به تزلزل نهاد خانواده، افزایش روابط نامشروع و آسیب‌های اجتماعی عمیق منجر می‌شود.

هنگامی که افرادی که عفت و حیای خود را به شیطان فروخته‌اند و فضائل اخلاقی الهی‌شان را نابود کرده‌اند، در صحنه اجتماعی ظاهر می‌شوند، سایر دختران و پسران محجوب و باحیا که در دامن خانواده‌های متدین تربیت شده‌اند، چقدر می‌توانند معصوم بمانند و مقاومت کنند؟ قطعاً تأثیر سوء می‌گذارد و موج توسعه بی‌حیایی و بی‌عفتی، کشور را به سمت ویرانی نهایی و سقوط پیش خواهد برد.

این کارشناس دینی با استناد به آمارهای رسمی، به یکی از مهم‌ترین اثرات سوء بی‌حجابی اشاره می‌کند: بر اساس آمارهای قطعی دادگستری، یکی از بالاترین علت‌های مؤثر در طلاق، مبحث بی‌حجابی و وسوسه‌هایی است که زن و مردها به‌خاطر بی‌حجابی برای خیانت انجام می‌دهند.

این امر، نهاد قدسی خانواده را از هم می‌پاشاند و مصیبت‌های فراوانی را برای فرزندان و خانواده‌ها به وجود می‌آورد. سلامت و استحکام خانواده که ستون فقرات جامعه اسلامی است، با ترویج بی‌حیایی و بی‌عفتی به‌شدت در معرض تهدید قرار می‌گیرد.

هشداری قرآنی برای همه

مدیرعامل مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام با یادآوری فاجعه تاریخی ۲۱ تیرماه، روز عفاف و حجاب که یادآور مقاومت مردم مسلمان در مقابل کشف حجاب اجباری و شهادت هزاران نفر در مسجد گوهرشاد است، تأکید می‌کند: امروز، باید تمام همّ خود را صرف مقابله با کسانی کنیم که قائل به تبعیت از فرهنگ آلوده غرب برای سبک پوشش زن مسلمان هستند و معتقدند باید مردم را در پوشش آزاد گذاشت.

این طرز تفکر، متأسفانه به‌صورت سیستماتیک و با شبکه‌سازی پیچیده فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی، در راستای توسعه براندازی نرم، فعالیت می‌کند. درگذشته، با چماق و سرنیزه روسری‌ها را از سر زن مسلمان برمی‌داشتند، اما امروز با اغواگری، شیطنت، جنگ نرم و فریب، همان اهداف را دنبال می‌کنند.

‏حجت‌الاسلام دعایی در پایان، با ذکر خاطره‌ای از آیت‌الله‌العظمی بهجت (ره) و استناد به آیه‌ای از کلام‌الله مجید، هشدار می‌دهد: ایشان فرمودند که ما از این آیه می‌ترسیم: «وَاتَّقُوا فِتْنَةً لَّا تُصِیبَنَّ الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنكکمْ خَاصَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ» (سوره انفال، آیه ۲۵). یعنی «از فتنه‌ای بپرهیزید که فقط به ستمکاران شما نمی‌رسد (بلکه همه را فرامی‌گیرد) و بدانید که خداوند کیفرش شدید است».

این آیه هشداردهنده قرآنی، بیانگر این واقعیت است که فسق و فجور، بی‌اخلاقی و آلودگی، زمانی که در جامعه‌ای رواج یابد، فضای کشور را برای هیچ حکومتی مساعد نمی‌کند. همانند آنچه غربی‌ها در اندلس و اسپانیای آن زمان برنامه‌ریزی کردند و با ترویج فساد و فحشا، تمدن اسلامی را از بین بردند. امید است مردم مؤمن و متدین، خود نسبت به پاک‌سازی فضای فرهنگی کشور از تهاجمات فرهنگی، با یک طراحی متین، قاطع، عقلانی، دینی و الهی اقدام نمایند.