شخصیت، محور حرکت و ماندگاری داستان است

به گزارش آستان‌نیوز، ششمین جلسه آموزشی «عصرانه داستان‌نویسان رضوی» با تدریس محمد خسروی‌راد، نویسنده و منتقد ادبی، در پردیس کتاب انتشارات به‌نشر برگزار شد و شرکت‌کنندگان در ادامه مباحث پیشین، با موضوعاتی همچون نقش شخصیت در پیشبرد روایت، تفاوت شخصیت و تیپ، نسبت شخصیت با محور عمودی داستان و شیوه‌های شخصیت‌پردازی، آشنا شدند.

خسروی‌راد در ابتدای این نشست، با مرور مباحث جلسه گذشته، به تبیین دوباره مفهوم محور عمودی داستان پرداخت و اظهار کرد: محور عمودی، مسیر حرکت روایت از آغاز تا پایان است و آنچه این مسیر را شکل می‌دهد، شخصیت اصلی داستان است؛ شخصیتی که با کنش‌ها، تصمیم‌ها و انتخاب‌های خود، روایت را به سمت مقصد پیش می‌برد.

وی با اشاره به اینکه بسیاری از نویسندگان در تشخیص محور اصلی داستان با خرده‌روایت‌ها دچار اشتباه می‌شوند، افزود: اتفاق‌ها، شخصیت‌های فرعی و موقعیت‌های جانبی زمانی ارزشمند هستند که در خدمت روایت اصلی قرار بگیرند؛ در غیر این صورت، هر یک می‌تواند به داستانی مستقل تبدیل شود و انسجام اثر را از میان ببرد.

این نویسنده و مدرس داستان‌نویسی با تأکید بر جایگاه شخصیت در داستان ادامه داد: تازگی و اثرگذاری یک روایت بیش از آنکه به موضوع آن وابسته باشد، به شخصیتی بستگی دارد که آن موضوع را تجربه می‌کند. بسیاری از داستان‌ها ممکن است از یک سوژه مشترک آغاز شوند، اما آنچه آنها را از یک‌دیگر متمایز می‌کند، شخصیت‌هایی هستند که نویسنده خلق می‌کند.

وی با تشریح تفاوت شخصیت اصلی، شخصیت فرعی و تیپ گفت: شخصیت اصلی، موتور محرک داستان و عامل شکل‌گیری محور عمودی روایت است، در حالی که شخصیت‌های فرعی باید در مسیر تکمیل این حرکت نقش‌آفرینی کنند. همچنین تیپ، شخصیتی است که تنها نماینده یک ویژگی یا گروه اجتماعی است و از پیچیدگی‌های شخصیتی برخوردار نیست.

خسروی‌راد در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت شناخت عمیق شخصیت‌ها از سوی نویسنده تأکید کرد و افزود: نویسنده باید شخصیت‌های خود را فراتر از آنچه در متن روایت می‌شود بشناسد؛ زیرا این شناخت، رفتار، گفت‌و‌گو‌ها و تصمیم‌های شخصیت را برای مخاطب باورپذیر می‌کند و به انسجام داستان می‌انجامد.

وی همچنین با اشاره به اهمیت پرهیز از شخصیت‌های کاملاً سفید یا سیاه، خاطرنشان کرد: شخصیت‌های ماندگار، ترکیبی از ویژگی‌های گوناگون انسانی هستند و همین پیچیدگی، آنها را برای مخاطب واقعی‌تر و تأثیرگذارتر می‌کند.

در ادامه این نشست، تکالیف اعضای کارگاه درباره تحلیل محور عمودی داستان بررسی و نقد شد و شرکت‌کنندگان ضمن گفت‌و‌گو درباره آثار ارائه‌شده، با تمرین‌های عملی شخصیت‌پردازی، آشنا شدند. همچنین بخشی از جلسه به پاسخ‌گویی به پرسش‌های حاضران و تشریح تکالیف جلسه آینده، اختصاص یافت.

نشست‌های تخصصی «عصرانه داستان‌نویسان رضوی» به دبیری محمد خسروی‌راد، نویسنده و منتقد ادبی، با هدف آموزش و توانمندسازی علاقه‌مندان به داستان‌نویسی در پردیس کتاب انتشارات به‌نشر برگزار می‌شود و در هر جلسه، مباحثی از جمله فرم روایت، عناصر داستان، شخصیت‌پردازی، دیالوگ‌نویسی و شیوه طراحی قصه مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.