معرفی ۴ نسخه خطی منتخب کتابخانه ملی ملک با محوریت شیخ اشراق

کتابخانه و موزه ملی ملک، به مناسبت هشتم مردادماه، روز بزرگداشت «شیخ شهاب‌الدین سُهروَردی (شیخ اشراق)»، چهار نسخه خطی منتخب موجود در کتابخانه با محوریت این فیلسوف نامدار را، معرفی کرد.

به گزارش آستان‌نیوز، علی‌رضا حیدری، مسئول بخش پژوهش و نشر کتابخانه و موزه ملی ملک در این خصوص به خبرنگار ما، گفت: شیخ شهاب‌الدین سهروردی در سال ۵۴۹ هجری قمری در «سهرورد»، از روستا‌های زنگان (زنجان) زاده و در سال ۵۸۷ هجری قمری درشهرحلب (درسوریه) شهید شد.

وی در ادامه، ضمن اشاره به تأثیر سهروردی از حکمت ایرانیان قدیم، به معرفی نسخه‌های خطی مربوط به تفسیر و شرح مهم‌ترین اثر سهروردی یعنی «حکمت الاشراق» در کتابخانه ملی ملک پرداخت.

حیدری بیان کرد: سهروردی در آثارش از خرد و بینش ایرانیان کهن، سود بسیاری برده است. همچنین شیخ اشراق کوشش کرده تا رابطه‌ای بین تفکر استدلالی و شهود درونی ایجاد کند و آگاهانه به زنده کردن اندیشه ایرانیان باستان بپردازد.

وی افزود: در اندیشه او، بزرگان ایران کهن، شارحان یک حقیقت و مفسران یک پیام معنوی بودند. البته نباید از این نکته مهم غافل باشیم که حکمت اشراق، ترکیبی از اندیشه ایرانی و معارف اسلامی است.

این پژوهشگر عنوان کرد: کتاب حکمت اشراق، اثری عمیق و پرنکته است که اصول و مبانی فلسفه اشراق را تبیین می‌کند؛ فلسفه‌ای که جایگاه مهمی در نظام فکری اندیشه‌های فلسفی مسلمانان دارد.

وی گفت: «شرح قطب‌الدین شیرازی» و «حاشیه ملاصدرا بر شرح قطب‌الدین»، از آثار مهمی است که با محوریت مطالعه و بررسی کتاب حکمت الاشراق سهروردی، نوشته شده است.

شرح قطب‌الدین شیرازی

حیدری بیان کرد: بر پایه برخی از منابع، قطب‌الدین شیرازی با نام کامل «قطب‌الدین محمود بن مسعود بن مصلح کازرونی»، دایی سعدی بوده که یکی از علمای ایرانی قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری قمری محسوب می‌شود و نقش مهمی در گسترش حکمت و فلسفه، علوم طبیعی، پزشکی و هنر داشته است.

وی با اشاره به اینکه در شرح قطب‌الدین شیرازی از حکمت اشراق سهروردی، به مسئله نفس انسانی و قوای آن توجه ویژه شده است، گفت: سه نسخه خطی از این شرح در کتابخانه و موزه ملی ملک به چشم می‌خورد که یک نسخه در قرن ۹ هجری قمری و دو نسخه در قرن یازدهم هجری قمری، کتابت شده است.

این پژوهشگر افزود: نسخه خطی کتابت شده در قرن ۹ هجری قمری این موقوفه، بر روی ۲۵۸ برگ کاغذ ترمه ۲۳ سطری نوشته شده است و دارای سرلوح و جدول، متن زیر خط شنگرف، با تملک ضیاء لشکر تقی بن علی نقی و محمد مهدی بن رضی‌الدین و یمین‌الدین در سال ۱۲۸۴ هجری قمری است.

وی ادامه داد: نسخه‌های متعلق به قرن یازدهم هجری قمری نیز به‌خط شکسته‌نستعلیق کتابت شده چنان‌که یکی از آنها در ۲۸۴ برگ ۱۹ سطری نوشته شده است.

مسئول بخش پژوهش و نشر کتابخانه و موزه ملی ملک همچنین گفت: ملاصدرا با نام کامل «صدرالدین محمد بن قوام شیرازی»، حکیم متأله، فیلسوف برجسته سده یازدهم هجری قمری و بنیان‌گذار مکتب فلسفی حکمت متعالیه، بر شرح حکمت الاشراق، تعلیقه‌ای نوشته که در شناخت و درک آرای سهروردی در این کتاب و شرح قطب‌الدین شیرازی، بسیار سودمند است.

حیدری خاطرنشان کرد: در این میان، نسخه‌ای از این اثر، به‌خط نسخ در ۳۷۰ ورق در سال ۱۱۱۱ هجری قمری در شیراز نوشته شده است که از آن در این کتابخانه، نگهداری می‌شود.

یادآور می‌شود، کتابخانه و موزه ملی ملک واقع در «تهران، خیابان امام خمینی (ره)، خیابان سی‌تیر، خیابان یارجانی، خیابان ملل متحد (میدان مشق)»، در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی، توسط حاج حسین آقا ملک وقف حرم مطهر رضوی شده است.