سیرۀ نبوی؛ منشور عزت اسلامی، سرچشمۀ اخلاق و آموزۀ پایداری

پیوند این دو داغ سنگین در یک روز از تقویم، فراخوانی برای بازخوانی مکتب رسالت و امامت و جست‌وجوی چراغ راه عزت، بصیرت و اخلاق است. برای تبیین ژرفای معنوی و تحولات سیاسی این مقطع تعیین‌کننده، با آیت‌الله محمدباقر تحریری، تولیت مدرسه علمیه مروی و استاد برجسته اخلاق حوزه علمیه به گفت‌و‌گو نشسته‌ایم.

‏بعثت نبوی و دگرگونی بنیادین در هویّت انسانی

آیت‌الله تحریری در پاسخ به این پرسش که بعثت پیامبر اعظم (ص) چه تحول بنیادینی در سیر تاریخ بشریت ایجاد کرد و چرا رحلت ایشان سرآغاز یک امتحان بزرگ برای امت شد، می‌گوید: بعثت رسول اکرم (ص) نقطه عطف جاهلیت به عصر جاهلیت‌زدایی بود. خداوند متعال پیامبری را برانگیخت که نه‌تنها معلم کتاب و حکمت، بلکه تزکیه‌کننده نفوس و مجسمه اخلاق والای انسانی بود. حضرت باتحمل سخت‌ترین رنج‌ها، جامعه‌ای فرورفته در تعصبات قبیله‌ای و جهل ساختاری را به امت متمدن، توحیدی و برادرانه تبدیل ساخت.

تولیت مدرسه علمیه مروی در ادامه با اشاره به تعبیر رحلت شهادت‌گونه پیامبر اکرم (ص) خاطرنشان می‌سازد: بر اساس متون معتبر روایی و تاریخی، رنج‌ها و مسمومیت‌هایی که دشمنان حسی و پنهانی اسلام بر وجود مبارک پیامبر (ص) وارد ساختند، در نهایت به شهادت مظلومانه حضرت منجر شد. رحلت پیامبر، انقطاع وحی ظاهری و آغاز آزمونی سهمگین برای امت بود تا عیار ایمان خود را در پایبندی به وصایای آن حضرت، به‌ویژه در مسئله ولایت و عترت نشان دهند.

‏مواجهه با جریان نفاق و میراث پایداری امام حسن مجتبی (ع)

این استاد حوزه علمیه تهران در پاسخ به سؤال دیگری پیرامون خط‌مشی پیامبر (ص) در برابر خطرات درونی جامعه اسلامی و نحوه انعکاس آن در مجاهدت‌های حضرت امام حسن مجتبی (ع) تصریح می‌کند: پیامبر گرامی اسلام (ص) از همان روز‌های نخست تشکیل حکومت دینی در مدینه، بیش از آنکه از دشمنان بیرونی نگران باشد، از جریان پیچیده نفاق داخلی بیمناک بود؛ جریانی که با ظاهری اسلامی، در صدد انحراف مسیر اصیل وحی بعد از رحلت حضرت بود.

وی با تبیین پیوند عمیق سیره نبوی و حسنی می‌افزاید: شهادت امام حسن مجتبی (ع) در بیست و هشتم صفر، ادامه همان سناریوی انحراف و نفاقی بود که پس از رسول خدا (ص) شکل گرفت. حضرت امام حسن (ع) در حساس‌ترین برهه تاریخی، با شجاعتی بی‌نظیر و تدبیری الهی، نقاب از چهره نفاق اموی برداشت. صلح هوشمندانه امام حسن (ع) نه‌تنها از نابودی تشیع و اصل اسلام جلوگیری کرد، بلکه بستر را برای افشاگری‌های بعدی و قیام عاشورا فراهم ساخت. کریم اهل‌بیت (ع) با مظلومیتی مضاعف، هم در برابر تهمت‌های خوارج و جاهلان ایستاد و هم خط مستقیم ولایت نبوی را حفظ نمود.

‏بصیرت‌افزایی و سیره اخلاقی؛ نیاز امروز جامعه اسلامی

تولیت مدرسه علمیه مروی در پاسخ به این پرسش که مهم‌ترین درس سیره نبوی و حسنی برای چالش‌های فکری و اجتماعی امروز جامعه ما چیست، تأکید می‌کند: امروز جامعه اسلامی بیش از هر زمان دیگری به دو عنصر کلیدی اخلاق نبوی و بصیرت حسنی نیازمند است. پیامبر اکرم (ص) با مکارم اخلاق، قلوب جوامع را تسخیر کرد و ما نیز برای پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی و جذب نسل جوان، راهی جز تمسک به خلق عظیم پیامبر (ص) نداریم.

آیت‌الله تحریری در ادامه یادآور می‌شود: امام حسن مجتبی (ع) به ما آموخت که در شرایط فتنه و غبارآلودگی فضای سیاسی، نباید دچار شتاب‌زدگی یا تحلیل‌های سطحی شد. بصیرت یعنی شناخت جریان نفاق، پایبندی به اصل ولایت و حفظ انسجام امت اسلامی. امروز که دشمنان با جنگ ترکیبی و رسانه‌ای به جنگ باور‌های مردم آمده‌اند، تمسک به ثقلین یعنی قرآن و اهل‌بیت (ع) تنها راه نجات و پایداری است.

‏پاسداری از امانت رسالت در سایه تمسک به ولایت

این استاد اخلاق با جمع‌بندی پیام‌های بیست و هشتم ماه صفر خاطرنشان می‌سازد: عزاداری‌های ایام پایانی ماه صفر نباید صرفاً در پوسته ظاهری بماند، بلکه باید تجدید میثاقی عملی با آرمان‌های پیامبر اعظم (ص) و امام حسن مجتبی (ع) باشد. پاسداری از حرمت پیامبر (ص)، در گروه وحدت امت اسلامی، دستگیری از نیازمندان و ایستادگی در برابر ظالمان جهان است.

آیت‌الله تحریری در پایان تأکید می‌کند: امید است امت اسلامی با تعمیق معرفت خود نسبت به مقام ختمی‌مرتبت و اهل‌بیت طاهرینش (ع)، زمینه را برای ظهور فرزند برحقشان، حضرت ولی‌عصر عجل‌الله‌تعالی ‌فرجه‌الشریف فراهم سازد و پرچم توحید و عدالتی را که رسول خدا (ص) برافراشت، به دست صاحب اصلی‌اش برسانند.