نشست تخصصی بین‌المللی ششمین کنگره جهانی حضرت رضا (ع) آغاز شد

به گزارش آستان‌نیوز، نشست تخصصی بین‌المللی ششمین کنگره جهانی حضرت رضا (ع)، صبح امروز، ۲۶ شهریورماه، با عنوان «کرامت و حقوق انسان در پرتو مبانی توحیدی امام رضا (ع) و اندیشه‌های امام شهید، آیت‌الله خامنه‌ای (رحمت الله علیه)؛ مبارزه با ظلم و استقرار نظام حقوق بین‌الملل الهی» به همت سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی آغاز شد.

این نشست با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران، اندیشمندان و صاحب‌نظران از ایران و کشور‌های مختلف جهان برگزار شده و در جریان آن، ابعاد مختلف کرامت و حقوق انسان، مبارزه با ظلم و نظام سلطه، مقاومت و وحدت امت اسلامی و عدالت در پرتو آموزه‌های رضوی مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.

بر اساس برنامه این رویداد، پس از مراسم افتتاحیه، نشست‌های تخصصی در سه محور و دو سالن طوسی و طبرسی برگزار می‌شود و صاحب‌نظران داخلی و خارجی به ارائه دیدگاه‌ها و یافته‌های پژوهشی خود می‌پردازند.

برنامه افتتاحیه این نشست از ساعت ۸ آغاز شده و نشست‌های تخصصی نیز در سه نوبت ۱۰، ۱۳:۳۰ و ۱۵:۳۰ برگزار می‌شود. مراسم اختتامیه نیز از ساعت ۱۷ تا ۱۸ برگزار خواهد شد.

از جهانی‌سازی معارف رضوی تا ضرورت «عدالت ساختاری» در جهان

در بخش آغازین این نشست، دکتر سعیدرضا عاملی، دبیر ششمین کنگره جهانی حضرت رضا (ع)، ضمن خیرمقدم به حاضران و میهمانان بین‌المللی، از نقش رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، در پایه‌گذاری این کنگره و هدایت آن در دوره‌های مختلف یاد کرد.

در ادامه، دکتر عبدالحمید طالبی، رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی، با مرور دیدگاه‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (قدس الله نفسه الزکیه)، درباره سیره ائمه (ع)، به مسئله امامت، حاکمیت سیاسی و جایگاه مبارزه در حیات اهل‌بیت (ع) پرداخت.

جهانی‌سازی معارف رضوی نیازمند برنامه بلندمدت است

طالبی با تأکید بر ضرورت ارائه تصویری جامع و علمی از امام رضا (ع) گفت: معرفی حضرت نباید تنها بر سیره عبادی و اخلاقی ایشان متمرکز باشد، بلکه وجوه علمی، کلامی، تاریخی، اجتماعی و تمدنی شخصیت امام رضا (ع) نیز باید تبیین شود.

وی افزود: بازشناسی این ابعاد تنها با اتکا به میراث حدیثی و تاریخی حاصل نمی‌شود و به مطالعات میان‌رشته‌ای، تحلیل‌های نو و ترکیب دانش‌های انسانی، اجتماعی و فرهنگی نیاز دارد.

رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی با اشاره به جایگاه عقلانیت، گفت‌و‌گو و استدلال در سیره امام رضا (ع) اظهار کرد: امام رضا (ع) در تعاملات علمی با ادیان و مکاتب، عقلانیت، گفت‌و‌گو و استدلال را محور قرار دادند و همین ویژگی، ظرفیت مهمی برای ارتباط با مخاطبان جهان معاصر فراهم می‌کند.

طالبی با بیان اینکه معرفی معارف رضوی نباید به مخاطبان سنتی یا کشور‌های خاص محدود شود، افزود: باید شبکه‌ای چندلایه برای ارتباط با جهان اسلام و حتی فراتر از آن طراحی شود و در کنار مخاطبان بین‌المللی، لایه‌های مختلف اجتماعی داخل کشور نیز مورد توجه قرار گیرند.

وی تولید آثار جدید، ترجمه‌های معتبر، پژوهش‌های علمی، برگزاری نشست‌ها، ایجاد شبکه‌های همکاری بین‌المللی و بهره‌گیری از رسانه‌های دیجیتال را از الزامات گسترش معارف رضوی در عرصه جهانی دانست.

طالبی تأکید کرد: جهانی‌سازی معارف رضوی با انتشار چند کتاب یا برگزاری چند نشست محقق نمی‌شود، بلکه به برنامه‌ای بلندمدت، شبکه‌های پایدار، شناخت نیاز‌های جهانی و شناخت دقیق مخاطبان نیاز دارد.

وی با اشاره به پرسش‌ها و چالش‌های جوامع امروز در حوزه دین، معنویت، کرامت انسانی، عدالت، اخلاق و خانواده گفت: ارائه تصویری حکیمانه، اخلاقی، عقلانی و انسان‌محور از اسلام که در سیره امام رضا (ع) دیده می‌شود، می‌تواند در گفت‌و‌گو‌های جهانی نقش‌آفرین باشد.

رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی، جهانی‌سازی معارف رضوی را بخشی از یک حرکت تمدنی گسترده دانست که می‌تواند زمینه شکل‌گیری ارتباطات عمیق میان فرهنگ‌ها و اندیشه‌ها را فراهم کند.

کنگره باید ناظر به مسائل روز جهان باشد

در ادامه این نشست، دکتر سعیدرضا عاملی، دبیر ششمین کنگره جهانی حضرت رضا (ع)، با اشاره به نقش رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، در پایه‌گذاری و استمرار این کنگره، به محور‌های مورد تأکید ایشان برای ادامه فعالیت کنگره پرداخت.

عاملی گفت: توجه به دعا، معرفت، عرفان و اخلاق یکی از این محور‌ها بود؛ زیرا جهان امروز به دعا، اخلاق، عرفان و معرفت نیاز دارد و فقدان اخلاق و معنویت از چالش‌های جامعه معاصر است.

وی با اشاره به ضرورت پیوند موضوعات کنگره با مسائل روز افزود: یکی دیگر از تأکیدات این بود که موضوعات کنگره ناظر به مسائل روز باشد و به مسائلی بپردازد که جامعه و نسل جوان با آنها درگیر هستند.

دبیر ششمین کنگره جهانی حضرت رضا (ع) توجه به مسئله حاکمیت در سیره ائمه (ع) را محور دیگری در این زمینه دانست و با اشاره به دوره ولایتعهدی امام رضا (ع)، بر بازخوانی ابعاد سیاسی و اجتماعی سیره اهل‌بیت (ع) تأکید کرد.

مقابله با «ظلم ساختاری» نیازمند «عدالت ساختاری» است

عاملی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مناسبات حاکم بر جهان امروز گفت: مسئله تنها رفتار‌های ظالمانه نیست، بلکه جهان با «ظلم ساختاری» مواجه است؛ ساختاری که در آن نگرش ظالمانه، نهاد‌های ظالمانه و رفتار‌های ظالمانه در کنار یک دیگر قرار گرفته‌اند.

وی تحریم ملت‌ها را یکی از جلوه‌های این ساختار دانست و افزود: در تحریم‌های اولیه، یک کشور با فشار‌های اقتصادی، مالی و دارویی مواجه می‌شود و در تحریم‌های ثانویه نیز کشور‌هایی که با کشور تحریم‌شده ارتباط برقرار کنند، تحت فشار قرار می‌گیرند.

دبیر ششمین کنگره جهانی حضرت رضا (ع) با اشاره به سازوکار‌های مالی حاکم بر مناسبات جهانی اظهار کرد: ساختار‌هایی ایجاد شده‌اند که امکان اعمال سلطه بر تبادلات مالی کشور‌ها را فراهم می‌کنند و از این طریق، فشار بر ملت‌ها به شکلی سازمان‌یافته دنبال می‌شود.

عاملی همچنین با اشاره به سابقه کشتار‌های جمعی و نابرابری در توزیع ثروت در جهان، این موارد را از جلوه‌های رفتار ظالمانه برشمرد و تأکید کرد: در برابر «ظلم ساختاری»، به «عدالت ساختاری» نیاز داریم.

تفکر، نهاد و رفتار عدالت‌گرا؛ نیاز جهان امروز

عاملی با بیان اینکه تحقق عدالت ساختاری نیازمند تغییر در سطوح مختلف است، گفت: جهان به تفکر عادلانه، نهاد‌های عدالت‌گرا و رفتار عادلانه نیاز دارد و عدالت باید بر مناسبات جهانی حاکم شود.

وی با اشاره به موضوع نشست افزود: نیاز به شکل‌گیری نهاد‌های بین‌المللی الهی از این منظر اهمیت دارد که نهاد‌های بین‌المللی باید برای مردم جهان کار کنند و در خدمت تحقق عدالت باشند.

دبیر ششمین کنگره جهانی حضرت رضا (ع) در ادامه، سلطه فیزیکی و جغرافیایی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی را از اشکال سلطه در جهان معاصر برشمرد و به شکل‌های جدیدتر سلطه در حوزه فناوری نیز اشاره کرد.

سلطه الگوریتمی و شناختی؛ شکل‌های جدید سلطه

عاملی با اشاره به گسترش نقش فناوری‌ها و پلتفرم‌ها در زندگی انسان معاصر، «سلطه الگوریتمی» را یکی از ابعاد جدید سلطه دانست و گفت: امروز الگوریتم‌ها در بخش‌های مختلف زندگی و اقتصاد نقش دارند و تسلط بر پلتفرم‌ها می‌تواند به ابزاری برای اعمال سلطه تبدیل شود.

وی «سلطه شناختی» را بعد دیگری از این وضعیت خواند و افزود: این نوع سلطه، ادراک انسان‌ها را هدف قرار می‌دهد و می‌تواند به تغییر رفتار و ایده نسل‌ها و فاصله گرفتن آنان از دین، تاریخ و تمدن خود منجر شود.

عاملی در پایان سخنان خود با استناد به آموزه‌های قرآن کریم، بر صبر و استقامت، توصیه یک‌دیگر به بردباری، حفظ پیوند‌ها و تقوا تأکید کرد و این مؤلفه‌ها را زمینه حرکت در مسیر رستگاری و ایستادگی در برابر ظلم دانست.

فرهنگ شهادت؛ از ایمان و اخلاص تا مجاهدت و استقامت

در ادامه این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدجواد محمدی گلپایگانی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، داماد رهبر شهید انقلاب اسلامی و پدر شهیده زهرا گلپایگانی، با تبیین مفهوم «فرهنگ شهادت» در سیره امام رضا (ع) گفت: باید میان شهادت و فرهنگ شهادت تفاوت قائل شد؛ شهادت واقعه‌ای نورانی در یک زمان و مکان خاص است، اما در پس این واقعه، فرهنگ و سبک زندگی‌ای قرار دارد که انسان را برای رسیدن به این مرتبه تربیت می‌کند.

وی با بیان اینکه شهادت امری اتفاقی و تصادفی نیست، افزود: فرهنگ شهادت مجموعه‌ای از فضایل و ارزش‌های والای انسانی است که در نهایت، انسان را برای رسیدن به مقام شهادت پرورش می‌دهد.

محمدی گلپایگانی، ایمان، اخلاص، معرفت، مجاهدت و استقامت را پنج مؤلفه اصلی فرهنگ شهادت برشمرد و اظهار کرد: نخستین عنصر، ایمان است؛ شهادت تنها یک کشته‌شدن حماسی و قهرمانانه نیست، بلکه امری معنوی و دینی و برخاسته از ایمان به خداست و از این منظر، فرهنگ شهادت یک فرهنگ توحیدی است.

وی با اشاره به حدیث سلسلةالذهب امام رضا (ع)، توحید را بنیان این فرهنگ دانست و ادامه داد: عنصر دوم، اخلاص است؛ شهید پیش از رسیدن به شهادت، خالصانه زندگی کرده و حرکت او برای خدا شکل گرفته است.

معرفت؛ عنصر بنیادین فرهنگ شهادت

داماد رهبر شهید انقلاب اسلامی، معرفت و شناخت را سومین مؤلفه فرهنگ شهادت معرفی کرد و گفت: حرکت شهید، حرکتی آگاهانه و آگاهی‌بخش است، نه حرکتی هیجانی و احساسی؛ شهید در بستر معرفتی عمیق حرکت می‌کند.

وی با اشاره به آثار حضور امام رضا (ع) در ایران افزود: حرکت امام رضا (ع)، معرفت‌زا و معرفت‌افزا بود و حضور ایشان در ایران تأثیری عمیق بر آشنایی این سرزمین با معارف اهل‌بیت (ع) داشت.

محمدی گلپایگانی همچنین با اشاره به توجه رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، به مطالعه زندگی شهدا، بیان کرد: زندگی شهید خود درس‌آموز و معرفت‌بخش است و شهید پیش از آن‌که جان خود را تقدیم کند، با شیوه زندگی و عمل خود به تبیین و آگاهی‌بخشی می‌پردازد.

مجاهدت؛ مقدمه رسیدن به شهادت

وی مجاهدت بی‌وقفه را چهارمین عنصر فرهنگ شهادت دانست و با اشاره به سیره امام رضا (ع) گفت: جهاد و شهادت در فرهنگ اسلامی مفاهیمی به‌هم‌پیوسته‌اند و شهادت در نقطه اوج یک زندگی همراه با تلاش و مجاهدت قرار می‌گیرد.

محمدی گلپایگانی با اشاره به هجرت امام رضا (ع) از مدینه و مواجهه ایشان با دستگاه بنی‌عباس افزود: اگر مسئله صرفاً شهادت بود، این هجرت و مجاهدت معنا پیدا نمی‌کرد؛ امام رضا (ع) سختی این مسیر را پذیرفتند و همین حرکت، آثار گسترده‌ای در گسترش معارف اهل‌بیت (ع) بر جای گذاشت.

وی با اشاره به نهضت امام حسین (ع) نیز تأکید کرد: فرهنگ شهادت تنها به لحظه شهادت محدود نیست، بلکه تلاش، مجاهدت و مسیری که پیش از آن طی می‌شود، بخش مهمی از این فرهنگ است.

استقامت؛ پنجمین مؤلفه فرهنگ شهادت

محمدی گلپایگانی، استقامت را پنجمین مؤلفه فرهنگ شهادت برشمرد و گفت: خسته نشدن، ناامید نشدن و احساس مسئولیت تا آخرین لحظه، از ویژگی‌های این فرهنگ است و مجاهدت بدون استقامت نمی‌تواند انسان را به مقصد برساند.

وی با اشاره به زندگی و مبارزات رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (قدس الله نفسه الزکیه)، پیش و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مجاهدت مستمر و احساس مسئولیت را از ویژگی‌های سیره ایشان دانست.

محمدی گلپایگانی در پایان تأکید کرد: آنچه باید از امام رضا (ع) و شاگردان برجسته مکتب ایشان آموخت، تنها مفهوم شهادت نیست، بلکه «فرهنگ شهادت» است؛ فرهنگی که بر پنج عنصر ایمان، اخلاص، معرفت، مجاهدت و استقامت استوار است.

در حال تکمیل...