از سامرا تا عصر غیبت؛ میراث «صبر و انتظار» در زندگی امام حسن عسکری (ع)

در هشتم ربیع‌الثانی، جهان با آمدن امام حسن عسکری (ع) به گونه‌ای دیگر روشن شد. او که در مدینه و در کنار پدر، امام هادی (ع)، از علوم امامت بهره‌مند گشت، با تحمل سخت‌ترین آزمون‌های سیاسی، پیشوایی امت را در دورانی کوتاه، اما سرشار از تلاطم بر عهده گرفت. زندگی ایشان، روایت تقابل میان «قدرت خفقان‌گر عباسی» و «نور هدایت‌گری امام» است؛ حکایتی که در سامرا و در میان محدودیت‌های اجباری، به اوج رسید.

‌هدایت در میانه خفقان

اگرچه دوران امامت ایشان تنها شش سال بود، اما این کوتاهی در زمان، هرگز به معنای کوتاهی در رسالت نبود. امام عسکری (ع) در حالی که تحت نظر بود و از سوی حاکمان آزار می‌دید، از قلب سامرا به هدایت جهانی پرداخت. ایشان با دفاع از عقاید شیعه، مبارزه با فرقه‌های انحرافی و حمایت از شیعیان محروم، نه‌تنها ایمان را حفظ کرد، بلکه بزرگ‌ترین وظیفه را بر دوش گرفت: آماده‌سازی زمین برای عصر غیبت.

‌پیمان صبر و انتظار

یکی از ماندگارترین آموزه‌های این امام بزرگوار، پیوند میان «صبر» و «انتظار فرج» است. در مکاتبه‌ای که با پدر شیخ صدوق داشت، ایشان با نگاهی استراتژیک به آینده، شیعیان را به صبر دعوت کرد. امام عسکری (ع) می‌دانست که شیعه در میان حزن و سختی‌ها خواهد بود، اما این حزن، نباید به ناامیدی تبدیل شود؛ بلکه باید به «صبر فعال» بدل گردد. از نظر ایشان، انتظار فرج، برترین عمل امت است؛ انتظاری که بر پایه معرفت و آمادگی قلبی بنا شده است.

مرجعیت و مسئولیت در عصر غیبت

امام عسکری (ع) راه ماندن در مسیر حق را هم ترسیم کرد. ایشان با معرفی امام پس از خود به عنوان «بقیةالله» که زمین را از ظلم پاک خواهد کرد، مسیر رسیدن به آن عدالت را مشخص نمود. افزون بر این، ایشان با تبیین ویژگی‌های یک فقیه واجد شرایط (خویشتن‌دار، حافظ دین و مطیع فرمان الهی)، نقشه راه رجوع به فقها را در دوران غیبت ترسیم کرد تا شیعیان در میان تلاطم‌ها، راه بازگشت به سوی حقیقت را گم نکنند.

میلاد، آغاز مسئولیت است

امروز، با تجدید یاد ولادت امام حسن عسکری (ع)، نباید تنها به تبریک و تهنیت بسنده کرد. این میلاد، یادآور یک مأموریت است: «عصر صبر، عصر معرفت، و عصر رجوع به فقهای برحق». ما در عصر غیبت، نه تنها منتظر ظهور هستیم، بلکه موظفیم با آموختن آموزه‌های ایشان، خود را برای آن روز موعود، آماده و مهیا سازیم.

حجت الاسلام والمسلمین محمد نژاد محمد - معاون فرهنگی زیارتگاه شهید مدرس