دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) به سمت حکمرانی داده‌محور حرکت می‌کند

به گزارش آستان نیوز، کیفیت در نظام آموزش عالی تنها به محتوای آموزشی و دستاورد‌های پژوهشی محدود نمی‌شود، بلکه برنامه‌ریزی، ارزیابی مستمر عملکرد، شفافیت فرایند‌ها و میزان پاسخگویی به ذی‌نفعان نیز در تحقق آن نقش دارند. در همین راستا، دفتر برنامه‌ریزی، نظارت و تضمین کیفیت دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) با دنبال‌کردن رویکرد برنامه‌محور و داده‌محور، مسئولیت‌هایی در زمینه تدوین برنامه‌های راهبردی، پایش شاخص‌های عملکردی و ارائه تحلیل‌های مدیریتی بر عهده دارد.

دکتر عمار خسروجردی، مدیر دفتر برنامه‌ریزی، نظارت و تضمین کیفیت دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، با اشاره به مأموریت این دفتر اظهار کرد: این مجموعه به‌عنوان بازوی فکری، تحلیلی و برنامه‌ای ریاست دانشگاه، معاونت‌ها و واحد‌های مختلف فعالیت می‌کند و با فراهم‌کردن زمینه برنامه‌ریزی دقیق، پایش عملکرد و تقویت نظام تضمین کیفیت، به اتخاذ تصمیم‌های مدیریتی بر پایه داده‌های معتبر و تحلیل‌های کارشناسی کمک می‌کند.

وی افزود: در این مسیر، بیش از ۴۰ گزارش تحلیلی و بسته پیشنهادی مدیریتی در حوزه‌های مختلف تهیه شده و شاخص‌های عملکردی واحد‌های دانشگاه نیز به‌صورت منظم مورد بررسی قرار گرفته‌اند. این اقدامات باهدف افزایش شفافیت، تسهیل تصمیم‌گیری و ارتقای اثربخشی فعالیت‌های دانشگاه انجام می‌شوند.

برنامه تحولی؛ پیوند اسناد راهبردی و اقدامات اجرایی

خسروجردی درباره مبانی تدوین برنامه تحولی دانشگاه بیان کرد: این برنامه در پاسخ به مطالبه تولیت آستان قدس رضوی از ریاست دانشگاه و باهدف هم‌راستایی فعالیت‌های دانشگاه با سیاست‌های کلان آستان و اسناد بالادستی کشور، از جمله بیانیه گام دوم انقلاب، نقشه جامع علمی کشور و برنامه هفتم توسعه تدوین شده است.

وی ادامه داد: هدف اصلی، تبدیل اهداف کلان به اقدامات اجرایی زمان‌بندی‌شده و شاخص‌محور است تا مسیر تحول دانشگاه از انسجام و جهت‌گیری مشخصی برخوردار باشد. در تدوین این برنامه نیز الگوی مشارکتی موردتوجه قرار گرفته و معاونت‌ها و واحد‌های مختلف در تعیین و اصلاح برنامه‌ها نقش داشته‌اند تا نقشه راهی متناسب با ظرفیت‌ها و اولویت‌های دانشگاه شکل بگیرد.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی، نظارت و تضمین کیفیت این دانشگاه با اشاره به ارتباط این برنامه با اسناد راهبردی دانشگاه و آستان قدس رضوی گفت: برنامه تحولی نقش واسط میان اهداف و سیاست‌های کلان با اقدامات عملیاتی دانشگاه را دارد و در کنار برنامه سه‌ساله آستان قدس رضوی، چارچوبی برای پیگیری اولویت‌ها و ارزیابی میزان تحقق آنها فراهم می‌کند.

وی درباره روند تدوین برنامه‌های دانشگاه اظهار کرد: فرایند تدوین برنامه سه‌ساله دوم از تیرماه ۱۴۰۲ آغاز شد و پس از برگزاری جلسات تخصصی و انجام مکاتبات و پیگیری‌های لازم، در آذرماه همان سال به تأیید تولیت آستان قدس رضوی رسید و ابلاغ شد. تدوین برنامه تحولی نیز با پیگیری ریاست دانشگاه و برگزاری نشست‌هایی با حضور معاونان و مدیران حوزه‌های مختلف دنبال شد تا دیدگاه‌ها جمع‌بندی، شاخص‌ها تعیین و اقدامات اجرایی مشخص شوند.

خسروجردی افزود: برای ارزیابی میزان پیشرفت برنامه‌ها، شاخص‌های عملکردی به‌صورت دوره‌ای جمع‌آوری، تجمیع و تحلیل می‌شوند. نتایج این بررسی‌ها در قالب گزارش‌های شش‌ماهه، هم در ارزیابی عملکرد حوزه‌ها و هم در فرایند تخصیص اعتبارات مورداستفاده قرار می‌گیرند. گزارش‌های کمی و کیفی نیز به معاونت طرح و برنامه سازمان علمی و فرهنگی و سازمان مرکزی آستان قدس رضوی ارسال می‌شوند.

بازنگری ساختار‌ها و ارتقای کیفیت برنامه‌های آموزشی

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه ساختار سازمانی اظهار کرد: بازنگری ساختار دانشگاه باهدف هماهنگ‌سازی ساختار‌ها و فرایند‌ها با اهداف تحولی در دستور کار قرار گرفته است. در این زمینه، با همکاری واحد‌ها و معاونت‌های مختلف، نمودار کلان سازمانی پیشنهادی تهیه شده که در انتظار تأیید مراجع بالادستی قرار دارد.

خسروجردی افزود: ساختار پیشنهادی باهدف کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش چابکی مدیریتی و تقویت هماهنگی میان واحد‌های مختلف تدوین شده است.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی، نظارت و تضمین کیفیت دانشگاه درباره اقدامات این دفتر در حوزه آموزش گفت: تسهیل فرایند ایجاد و توسعه رشته‌های جدید با همکاری معاونت آموزش و تحصیلات تکمیلی، در کنار ارتقای کیفیت و استانداردسازی برنامه‌های درسی، از محور‌های فعالیت این دفتر بوده است.

وی ثبت و استانداردسازی بیش از سه هزار کد طرح درس در سامانه آموزشی دانشگاه را از دیگر اقدامات این حوزه برشمرد و اظهار کرد: این اقدام باهدف افزایش شفافیت و یکپارچگی اطلاعات دروس و تسهیل دسترسی به محتوای آموزشی انجام شده و زمینه به‌روزرسانی برنامه‌های درسی و نظارت مؤثرتر بر کیفیت آنها را فراهم می‌کند.

بازخورد مخاطبان؛ مبنایی برای اصلاح فرایند‌ها

خسروجردی با اشاره به سازوکار سنجش رضایت مخاطبان دانشگاه بیان کرد: در هر نیمسال تحصیلی، نظرسنجی‌هایی درباره کیفیت خدمات آموزشی، پژوهشی، اداری و پشتیبانی از دانشجویان، استادان و سایر مخاطبان انجام می‌شود. داده‌های حاصل پس از تحلیل کارشناسی، در قالب گزارش‌هایی شامل وضعیت موجود، نقاط قوت، زمینه‌های قابل‌بهبود و پیشنهاد‌های اصلاحی در اختیار مدیران قرار می‌گیرند.

وی استانداردسازی فرایند رسیدگی به شکایات را از دیگر اقدامات این حوزه دانست و گفت: یکپارچه‌سازی فرایند دریافت و پیگیری شکایات با تأکید بر شفافیت، قابلیت پیگیری و مستندسازی دنبال می‌شود تا درخواست‌ها و مسائل مطرح‌شده در چارچوبی مشخص بررسی شوند و امکان استفاده از نتایج آنها برای اصلاح خدمات فراهم شود.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی، نظارت و تضمین کیفیت دانشگاه درباره ارزیابی کیفیت تدریس استادان نیز اظهار کرد: ارزشیابی استادان از طریق بخش مربوط در سامانه سدف و بر اساس شاخص‌های آموزشی انجام می‌شود. پس از مشارکت دانشجویان در هر نیمسال، داده‌ها استخراج و تحلیل می‌شوند و گزارش‌های حاصل برای شناسایی نقاط قوت و حوزه‌های نیازمند بهبود در اختیار معاونت آموزشی و ریاست دانشگاه قرار می‌گیرند.

حکمرانی داده‌محور؛ زیرساخت تصمیم‌گیری هوشمند

خسروجردی با تشریح اقدامات دانشگاه در زمینه یکپارچه‌سازی اطلاعات گفت: داده‌های آموزشی، پژوهشی و اداری دانشگاه در بازه‌های سه‌ساله و پنج‌ساله یکپارچه‌سازی شده‌اند تا پایگاه داده‌ای منسجم شکل بگیرد. این پایگاه، زیرساخت لازم برای راه‌اندازی سامانه هوش تجاری (BI) و طراحی داشبورد‌های مدیریتی را فراهم می‌کند تا شاخص‌های کلیدی عملکرد در دسترس مدیران قرار گیرند.

وی ادامه داد: تهیه گزارش‌های جامع کمی و کیفی از عملکرد دانشگاه نیز امکان بررسی روند‌ها و ارزیابی دقیق‌تر برنامه‌ها را فراهم می‌کند. با توسعه این زیرساخت‌ها، مدیران می‌توانند اطلاعات حوزه‌های مختلف را در کنار یکدیگر بررسی کنند و تصمیم‌های خود را بر پایه داده‌های مستند و تحلیل‌های کارشناسی بگیرند.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی، نظارت و تضمین کیفیت دانشگاه در پایان با تأکید بر استمرار فرایند ارتقای کیفیت اظهار کرد: دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) در مسیر تبدیل‌شدن به نهادی برنامه‌محور، داده‌محور، پاسخگو و چابک حرکت می‌کند. تحقق این هدف به تدوین برنامه‌های روشن، اصلاح ساختار‌ها و فرایندها، بهره‌گیری از تحلیل‌های علمی و مشارکت‌بخش‌های مختلف دانشگاه وابسته است. از این منظر، کیفیت یک هدف مقطعی نیست، بلکه نتیجه پیگیری مستمر برنامه‌ها، ارزیابی عملکرد و استفاده از نتایج آن برای بهبود فعالیت‌های دانشگاه است.