عزاداری امام حسین (ع)؛ امتداد مسیر عاشورا و الهام‌بخش مقاومت امروز 

به گزارش آستان نیوز، آیت‌الله محسن کازرونی، کارشناس برجسته علوم دینی و استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه مروی تهران، در این قسمت از برنامه، به تبیین «مؤلفه‌های حماسی واقعۀ عاشورا» پرداخت.

مقاومت نوعی حماسه است

آیت‌الله کازرونی در ابتدای بحث، به نسبت میان حماسه و مقاومت اشاره کرد و گفت: مقاومت به معنای ایستادگی برای هدف است و در حماسه، روح مقاومت حضور دارد. حماسه بدون مقاومت معنا ندارد، به تعبیری می‌توان مقاومت را خود حماسه دانست. 
وی افزود: این که افراد بتوانند در برابر دشمن بایستند و دفاع کنند، خود نوعی حماسه است. حتی دفع دشمن نیز می‌تواند به‌عنوان یک حرکت حماسی، شناخته شود.

نترسیدن از مرگ، عامل مقاومت 

این استاد علوم دینی، یکی از موانع تحقق حماسه و مقاومت را، ترس از مرگ عنوان کرد و افزود: کار عاشورا و امام حسین (ع) تغییر ماهوی در معنای مرگ بود. ایشان و یارانشان، با نگاهی متعالی به مرگ می‌نگریستند؛ آن‌گونه که سیدالشهدا (ع) می‌فرمایند: «إنی لا أری الموت إلاّ سعادةً ولا الحیاةَ مع الظالمین إلا بَرَما»؛ یعنی مرگ را جز سعادت نمی‌بینم و زندگی با ظالمان را جز رنج و دلتنگی، نمی‌دانم.

ملتی که از مرگ نترسد، شکست‌ناپذیر است

وی ادامه داد: انقلاب اسلامی ایران نیز با چنین نگاهی به پیروزی رسید و در هشت سال دفاع مقدس باقدرت ایستادگی کرد و تاکنون در برابر مستکبران جهان ایستاده است. درحالی‌که بسیاری از رؤسای جمهور آمریکا بارها در مقاطع مختلف پایان جمهوری اسلامی را وعده داده بودند، اما همگی به زباله‌دان تاریخ پیوستند و ایران همچنان ایستاده است. اگر ملتی بخواهد بماند و سرافراز باشد، رازش این است که مرگ را به بازی بگیرد.
کازرونی با اشاره به جنگ تحمیلی ۱۲ روزۀ اخیر تصریح کرد: دشمنان در این جنگ اهدافی چون تغییر نظام در ایران، تحریک مردم برای شورش و اثبات افسانۀ شکست‌ناپذیری خود را دنبال می‌کردند، اما مقاومت مردم و انسجام ملی، همۀ این اهداف را باطل کرد.

دنیازدگی عامل شکست در برابر دشمن

این کارشناس علوم دینی با هشدار نسبت به سلطۀ اندیشه‌های غربی، افزود: اگر روزی گرایش به مادیات و دنیازدگی در جامعه غالب شود، آن روز، روز خطر ما خواهد بود؛ چراکه دیگرکسی انگیزه‌ای برای مقاومت، نخواهد داشت.
وی با اشاره به این که امام حسین (ع) در طول مسیر و در روز عاشورا بارها از مرگ سخن گفتند تا نشان دهند هراسی از مرگ وجود ندارد، یادآور شد: در مسیر مقاومت، دو نیکی وجود دارد؛ یا شهادت است یا پیروزی، و هر دوی اینها، نیکو و افتخارآمیزند.

سیرۀ اهل‌بیت (ع) ایستادگی در برابر ظلم است

آیت‌الله کازرونی با تأکید بر این که روح ایستادگی در برابر دستگاه ظلم و ستمگران، همواره و پیش از واقعۀ عاشورا در ادبیات دینی و قرآنی ما وجود داشته است، اضافه کرد: در آیۀ شریفه «وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ...»، خداوند می‌فرماید: به ظالمان میل پیدا نکنید؛ چراکه آتش، دامن شما را خواهد گرفت. «رُکون» به معنای میل درونی و باطنی به اهل ظلم است. واقعۀ عاشورا در حقیقت تفسیر عملی همین معنا بود. آن طور که در زندگی اهل‌بیت (ع) مشاهده می‌کنیم، درمی‌یابیم که هیچ‌یک از این ذوات قدسی، هرگز با دستگاه‌های ظلم، مماشات نداشتند.
وی ادامه داد: در حدیثی معروف، امام کاظم (ع) به صفوان جمال که از محبین امام (ع) بود، می‌فرمایند، همۀ کارهایت خوب است، جز اینکه شترهایت را به هارون اجاره داده‌ای. ازآنجاکه دوست داری هارون بیشتر زنده بماند تا کرایۀ تو را پرداخت کند، به همین میزان در ظلم او شریک شده‌ای. این حدیث، نمونه‌ای روشن از مقاومت پنهان و حماسۀ آرام، در برابر ظلم است.

روح مقاومت در اهل‌بیت (ع) موّاج است

کازرونی، روح مقاومت و ایستادگی را در اهل‌بیت (ع)، موّاج دانست و بیان کرد: هرچند نوع واکنش اهل‌بیت (ع) باتوجه‌به شرایط و اقتضائات به لحاظ ظاهری متفاوت بوده است، اما هیچ‌یک از مقاومت دست برنداشته و هیچ‌گونه مماشات و رابطۀ سِلمی با ظالمان نداشته‌اند. اقتضائات حکم می‌کرد که پیامبر اکرم (ص) در برخی شرایط صلح کنند و در زمان دیگر، در میدان جهاد ایستادگی نشان دهند، اما روح مقاومت همواره وجود داشته است. 

ولایتعهدی امام رضا (ع)، مصداقی از مقاومت

این کارشناس علوم دینی به روایتی پیرامون ولایتهدی امام رضا (ع) اشاره و خاطرنشان کرد: در روایتی آمده است که مأمون عباسی، امام رضا (ع) را برای پذیرش ولایت‌عهدی تحت‌فشار قرارداد و حتی ایشان را در سرخس زندانی و تهدید به قتل کرد. ازاین‌رو، امام رضا (ع) ولایت‌عهدی را تنها به‌صورت ظاهری پذیرفتند و مشروط کردند که در هیچ‌یک از عزل و نصب‌ها و امور حکومتی دخالت نخواهند داشت. این پذیرش، نه از سر میل و رغبت، بلکه نوعی مقاومت پنهان، در شرایط خاص بود.

نماز شکسته و کامل آن دو مسافر

آیت‌الله کازرونی، روایت دیگری در خصوص مقاومت حضرت رضا (ع) در زمان ولایت‌عهدی را بیان کرد و گفت: در روایتی آمده است که دو نفر از یک مکان برای دیدار امام رضا (ع) به محضر ایشان رسیدند. امام به یکی از آنان فرمودند: «نمازت را کامل بخوان» و به دیگری گفتند: «نمازت را شکسته بخوان». آن‌ها تعجب کردند و گفتند ما هر دو از یک مکان آمده‌ایم. امام (ع) فرمودند: «تو برای دیدن مأمون آمده‌ای، پس سفرت حرام و نمازت تمام است؛ اما تو که برای دیدن من آمده‌ای، سفر تو حلال است و نمازت شکسته». این روایت نیز بیانگر استمرار روح مقاومت در سیرۀ امام رضا (ع)، است.
وی با اشاره به این که ائمه معصومین (ع) هیچ‌گاه روابط مسالمت‌آمیز یا سازش با حکومت‌های ظلم نداشته‌اند، تصریح کرد: البته در شرایطی که عده و عُده فراهم نباشد، تقیه مجاز می‌شود، اما روحیۀ مقاومت، همواره در رفتار و سیرۀ ائمۀ اطهار (ع)، جاری بوده است.

مناسک، عامل بقای حادثۀ عاشورا 

عضو سابق مجلس خبرگان رهبری، در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به‌ضرورت انتقال دستگاه معرفتی عاشورا به نسل جوان، اظهار داشت: یکی از راه‌های ماندگاری یک حادثه، مناسک آن است و اگر مناسک نباشد و تعظیم نشود، به‌مرورزمان، از یادها خواهد رفت.
وی، تأکید کرد: حتی برای حفظ ظاهر حادثه نیز نیاز به مناسک داریم. هیئت‌ها، منبرها و دیگر آئین‌ها، برکات بسیاری دارند که مهم‌ترین آنها، حفظ زنده‌بودن عاشورا در ذهن و ضمیر مردم است. اگر جسم حادثه وجود نداشته باشد، نمی‌توان روح آن را تبیین و تحلیل کرد.

هم شور و هم شعور

آیت‌الله کازرونی با تأکید بر اینکه نباید تنها به مناسک و ظواهر بسنده کرد، گفت: اهل علم و معرفت وظیفه دارند معارف عاشورا را تبیین کنند و در این مسیر باید از ابزارهایی چون هنر، ادبیات، شعر، سخنان حماسی، زیارات و غیره بهره برد. باید ظاهر و باطن این حادثۀ بزرگ توأمان، تقویت شود.
این کارشناس علوم دینی در پایان با اشاره به اینکه برای اثربخشی مجالس باید شور و شعور حسینی توأمان باشد، تأکید کرد: امام خمینی (ره) تعبیر خوبی دراین‌رابطه دارند، ایشان می‌فرماید همین اشک بر سیدالشهدا (ع) عاشورا را حفظ کرده و عامل ارتباط نسل‌ها با سیدالشهدا (ع) و منبع الهام برای مقاومت، بوده است. این که برخی می‌گویند مناسک را کنار بگذاریم و فقط به جنبه‌های معرفتی بپردازیم، اشتباه است؛ زیرا روح حادثه‌ای را که فراموش شده، نمی‌توان تفسیر کرد. در مقابل، بسنده کردن به مناسک نیز کافی نیست و مناسک و معارف باید همراه با هم وجود داشته باشد.