سیره رضوی در کتاب شیخ صدوق الگویی برای کنشگری نهاد‌های دینی معاصر است

عضو هیئت‌علمی پژوهشکده امامت، گفت: امام رضا (ع) در جایگاه روشنگر اصول اعتقادی، با نفی تشبیه خداوند و تبیین قدرت ذاتی الهی در مناظره با ادیان مختلف، پایه‌های توحید را استوار کرد و با بررسی این امر درمی‌یابیم که سیره رضوی در کتاب شیخ صدوق الگویی برای کنشگری نهادهای دینی معاصر، است.

به گزارش آستان نیوز، حجت‌الاسلام دکتر رسول چگینی، پژوهشگر و عضو هیئت‌علمی پژوهشکده امامت، در نشست تخصصی بررسی کتاب «عیون اخبار الرضا (ع) از نگاه فرهیختگان» به تشریح جایگاه نهاد امامت پرداخت و این نهاد را فراتر از یک مقام معنوی، یک ساختار فعال در پهنه تاریخ معرفی کرد.

امامت؛ ساختاری پویا در بستر تاریخ

دکتر چگینی در ابتدای سخنان خود با اشاره به جایگاه امامت در اندیشه شیعی اظهار داشت: نهاد امامت تنها یک جایگاه اعتقادی و معنوی نیست، بلکه یک ساختار پویا و کنشگر در بستر تاریخ اسلام است که نقش کلیدی در حفظ، تبیین و گسترش معارف دینی ایفا کرده است. وی افزود: بررسی کنشگری این نهاد بر پایه کتاب «عیون اخبار الرضا (ع)» تألیف شیخ صدوق (متوفای ۳۸۱ هـ. ق) اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چرا که این اثر به‌عنوان یکی از معتبرترین منابع روایی، جامع‌ترین مجموعه روایات، مناظرات و سیره امام رضا (ع) را در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد.

الگوی کنشگری در مواجهه با چالش‌های دوران عباسی

عضو هیئت‌علمی پژوهشکده امامت تصریح کرد: مطالعه این کتاب نه‌تنها به درک عمیق‌تر از نقش امامت در مواجهه با چالش‌های کلامی، سیاسی و اجتماعی دوران عباسی کمک می‌کند، بلکه الگویی برای فهم کنشگری نهاد‌های دینی در جوامع معاصر فراهم می‌آورد. کتاب عیون با ثبت دقیق روایات، نشان می‌دهد که امامت به‌عنوان نهادی فعال در تبیین عقاید و عمل اجتماعی عمل کرده و هویت شیعی را در برابر انحرافات حفظ کرده است.

دوگانه تبیین‌گری و کنشگری در سیره رضوی

حجت‌الاسلام چگینی در ادامه، محتوای روایی کتاب عیون را به دودسته کلی «تبیین‌گری» (روشنگری معارف) و «کنشگری» (فعالیت‌های عملی) تقسیم کرد و گفت: در بخش تبیین‌گری، امام رضا (ع) به‌عنوان روشنگر اصول اعتقادی ظاهر است. در حوزه توحید، روایات این کتاب به مناظرات گسترده ایشان با پیروان ادیان مختلف و نفی تشبیه خداوند می‌پردازد. همچنین توضیح کیفیت الهی و عدم محدودیت مکانی برای ذات باری‌تعالی و تبیین خلقت اشیای باقدرت ذاتی از دیگر محور‌های این بخش است.

دفاع از عقاید حقه در مناظرات کلامی

این پژوهشگر حوزه امامت در پایان به نمونه‌های عینی تبیین‌گری امام در کتاب عیون اشاره کرد و یادآور شد: موضوع «بداء» و تبیین صحیح آن در مناظره با سلیمان مروزی که در باب ۱۳ این کتاب ارزشمند ثبت شده است، یکی از نمونه‌های عالی دفاع علمی امام از عقاید شیعی است. این روایات نشان‌دهنده حضور هوشمندانه نهاد امامت در صف اول صیانت از مرز‌های اعتقادی اسلام و تشیع است.