وجود آثار عطار در میان مجموعه منابع اهدایی رهبر شهید (رحمت الله علیه) به کتابخانه رضوی

به گزارش آستان‌نیوز، فریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشابوری، از شاعران و عارفان نامدار قرن ششم و هفتم هجری قمری است که آثارش نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری ادبیات عرفانی ایران داشته است.

در این میان، کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی دارای مجموعه ارزشمندی از آثار خطی، چاپ سنگی، چاپی و...، از عطار است که به مناسبت ۲۵ فروردین‌ماه، روز بزرگداشت عطار نیشابوری، با منتخبی از نفایس این مجموعه آشنا می‌شویم.

نگهداری از ۱۵۹ نسخه خطی

حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدجلال حسینی، رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی می‌گوید: در مرکز نسخ خطی این آستان مقدس، ۱۵۹ نسخه خطی از آثار منسوب و محقق عطار اعم از کلیات، تذکره‌الاولیاء، اشترنامه، الهی‌نامه، منطق‌الطیر، دیوان، اسرارنامه، پندنامه، نصیحت‌نامه، رموز العاشقین و مختارنامه وجود دارد.

وی بیان می‌کند: قدیمی‌ترین نسخه تاریخ‌دار عطار در کتابخانه آستان قدس رضوی نیز منطق‌الطیر به شماره ۳۰۸۷۴ است که در سال ۸۳۷ هجری قمری، توسط شادی خواجه ابن امیر خواجه، به‌خط نستعلیق ۱۵ سطری در ۱۵۶ برگ، نوشته شده است.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی ادامه می‌دهد: این نسخه خطی نفیس توسط مرحوم دکتر فریدون مقتدری در سال ۱۳۸۳ به کتابخانه مبارکه رضوی اهدا شده است.

وی هم‌چنین عنوان می‌کند: از دیگر آثار کهن و نفیس عطار نیشابوری موجود در کتابخانه این آستان مقدس می‌توان به کلیات عطار به شماره ۴۶۸۳ اشاره کرد که دربردارنده اسرارنامه، دیوان عطار، مصیبت‌نامه و منطق‌الطیر است. البته هر کدام از این آثار در تاریخ متفاوتی توسط علی بن حیدر قاسمی کتابت شده است.

رئیس این سازمان در این خصوص می‌گوید: اسرارنامه در ۱۹ محرم سال ۸۹۷ در مهرآباد نیشابور، غزلیات عطار در بیستم جمادی‌الاول سال ۹۰۲ در گازرگاه هرات، مصیبت‌نامه در یازدهم ربیع‌الثانی سال ۸۹۷ و منطق‌الطیر در دهم رجب سال ۹۱۱ در مهرآباد نیشابور نوشته شده است.

وی اضافه می‌کند: این نسخه با ۲۲۲ برگ، به همت میرزا رضا نائینی در مردادماه سال ۱۳۱۱، به کتابخانه آستان قدس رضوی اهدا شده است.

وجود ۲۰۰ کتاب چاپ سنگی

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی می‌گوید: حدود ۲۰۰ نسخه نیز درباره عطار و تألیفات این شاعر برجسته در مخزن کتاب‌های چاپ سنگی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی وجود دارد. هم‌چنین ۱۴ نسخه دیوان عطار که ضمیمه نسخه «سبع‌المثانی» است، در این مخزن نگهداری می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: کتاب منطق‌الطیر، کتابت‌شده توسط محمدحسین شیرازی با شماره ثبت ۱۸۲۰، که در سال ۱۲۶۸ قمری در مطبع (چاپخانه) محمدی در بمبئی منتشر شده است، قدیمی‌ترین کتاب چاپ سنگی این کتابخانه با محوریت عطار نیشابوری به‌شمار می‌آید. این اثر نفیس، اهدایی میرزا رضاخان نائینی در سال ۱۳۱۱ شمسی است.

آثار منتخب اهدایی رهبر شهید

رئیس این سازمان بیان می‌کند: قدیمی‌ترین نسخه منظومه‌های عطار که در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود، دست‌نویسی ست از ابتدای قرن نهم هجری از الهی‌نامه، اسرارنامه و منطق‌الطیر به شماره ۵۳۵۰۹ که در حواشی مثنوی مولانا در شیراز کتابت شده است. این اثر را رهبر شهید انقلاب (رضوان الله تعالی علیه)، در سال ۱۳۹۵ به کتابخانه آستان ملک پاسبان رضوی تقدیم کرده‌اند.

وی می‌گوید: هم‌چنین کتاب چاپ سنگی کلیات دیوان عطار با شماره ۴۴۳۳۹، که در سال ۱۲۸۹ قمری در مطبع «نولکشور» در لکهنو چاپ شده، از جمله آثار اهدایی قائد شهید (رضوان الله تعالی علیه) به کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی در سال ۱۳۹۲ است.

وی تصریح می‌کند: پژوهش‌گران با مراجعه به تالار محققان خطی کتابخانه مرکزی حرم مطهر رضوی می‌توانند از طریق کتابخانه دیجیتال یا با مراجعه حضوری به مسئول تالار محققان خطی، تصاویر دیجیتالی این آثار را با کیفیت قابل ملاحظه دریافت کنند و از آنها در مطالعات و تحقیقات خود استفاده کنند.

دسترسی به منابع متنوع در کتابخانه‌ها

در ادامه حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی عنوان می‌کند: در مجموع، ۸۱۷ عنوان کتاب چاپی به زبان فارسی، ۳۴ عنوان پایان‌نامه و ۱۴ منبع دیداری و شنیداری با محوریت موضوعی عطار نیشابوری در کتابخانه مرکزی و کتابخانه‌های وابسته به این سازمان، در دسترس اهل علم و ادب قرار دارد.

وی می‌افزاید: از جمله این کتاب‌های چاپی می‌توان به عناوینی همچون «کتابشناسی عطار نیشابوری»، «بررسی اندیشه عرفانی عطار‎»، «سی‌مرغ در پیشگاه سیمرغ (اندیشه‌ها و سبک شعری عطار نیشابوری) ‎»، «شخصیت زن در آثار عطار‎»، «تجلی رمز و روایت در شعر عطار نیشابوی» و «تحلیل ساختاری منطق‌الطیر عطار‎»، اشاره کرد.

رئیس این سازمان، می‌گوید: در تالار مطالعه کتاب‌های خارجی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نیز ۱۸ عنوان کتاب چاپی به زبان‌های انگلیسی، فرانسه، اردو و ترکی استانبولی و هم‌چنین یک پایان‌نامه در مقطع کارشناسی ارشد به زبان فرانسه با محوریت عطار نیشابوری وجود دارد.

وی بیان می‌کند: هر ساله به مناسبت روز بزرگداشت عطار، به همت کتابداران سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، نمایشگاه‌هایی با محوریت معرفی منتخبی از منابع مطالعاتی مرتبط با این شاعر نامدار کشور، در برخی از کتابخانه‌های زیرمجموعه این سازمان، برگزار می‌شود.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی، می‌افزاید:هم‌چنین در حال حاضر، ۹۲۱ عنوان منبع اطلاعاتی در موضوع عطار نیشابوری، در کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی وجود دارد.

گفتنی است، ارائه خدمات غیرحضوری سازمان نیز از طریق وب‌سایت کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی به نشانی «https://digital.aqr.ir»، به اهل علم و پژوهش انجام می‌شود.