جایگاه پیشرو موزه رضوی در سطح ملی، هم‌تراز با معیار‌های جهانی

به گزارش آستان‌نیوز، بارگاه ملکوتی رضوی، یکی از مجموعه‌های بزرگ موزه‌ای در ایران است که بنا‌های تاریخی آن جلوه‌گر ۶ قرن تزئینات و معماری دوره اسلامی و اشیای تاریخی آن نشان‌دهنده انواع هنر‌ها و صنایع‌دستی ساخته شده طی ۱۰ قرن گذشته است. از طرف دیگر، آثار تاریخی ساخته شده یا وقف شده برای حرم مطهر پس از استفاده، در خزانه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شده است.

در مجموع، وجوداین آثار فرهنگی و تاریخی، زمینه‌ساز تشکیل موزه‌های حرم مطهر در حدود یک قرن قبل می‌شود تا جایی‌که اکنون به‌واسطه نگاه نیک‌اندیشانه ناذران و اهداکنندگان آثار، شاهد وجود ۱۷ گنجینه متنوع در مجموعه موزه‌های آستان قدس رضوی در مشهدمقدس هستیم. به مناسبت ۲۸ اردیبهشت‌ماه، «روز جهانی موزه و میراث فرهنگی»، پای صحبت‌های حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید جلال حسینی، رئیس این سازمان با محوریت معرفی اقدامات شاخص معاونت موزه‌ها و گنجینه‌های فرهنگی آستان قدس رضوی در سال ۱۴۰۴، می‌نشینیم که در ادامه می‌خوانید:

رونمایی از بازآفرینی گنجینه قرآن

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی از رونماییِ بازآفرینی گنجینه قرآن حرم مطهر رضوی با حضور تولیت آستان قدس رضوی به‌عنوان یکی از اقدامات شاخص معاونت موزه‌ها و گنجینه‌های فرهنگی این آستان مقدس نام برده و می‌گوید: منتخبی جدید از نسخه‌های خطی نفیس قرآن کریم پس از مستندنگاری و آماده‌سازی در موزه آستان قدس رضوی به نمایش درآمد تا هنر کتابت و تذهیب در خدمت ترویج فرهنگ قرآنی در این آستان مقدس قرار گیرد.

وی با تأکید بر اینکه این رویداد، جلوه‌ای از زیبایی خط، تذهیب و ایمان در تاریخ هنر اسلامی را پیش چشم زائران و پژوهشگران گشود، می‌افزاید: از جمله اهداف این بازآفرینی می‌توان به «صیانت، معرفی و ترویج میراث کتابت و تذهیب»، «تقویت پژوهش نسخه‌شناسی» و «افزایش دسترسی عمومی و ایجاد پیوند معنوی میان زائر و میراث قرآنی»، اشاره کرد.

وی ادامه می‌دهد: «انجام رونمایی رسمی با حضور تولیت معزز آستان قدس رضوی»، «افزایش دسترسی پژوهشی به نسخه‌های خطی قرآنی»، «تولید کتابچه علمی راهنمای گنجینه قرآن به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی» و «تقویت برند موزه رضوی به‌عنوان متولی نمایش نسخ خطی»، دستاورد‌های انجام این اقدام به شمار می‌آید.

موزه آستان قدس رضوی؛ موزه برگزیده کشور

رئیس این سازمان عنوان می‌کند: موزه آستان قدس رضوی در هفدهمین دوره آیین انتخاب موزه برتر کشور از طرف آیکوم (شورای بین‌المللی موزه‌ها) ایران در ۲۸ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴، موفق به کسب عنوان پرافتخار «موزه برگزیده کشور» در میان موزه‌های دولتی بزرگ شد.

وی می‌گوید: این موفقیت با کسب رتبه نخست در هشت شاخص تخصصی شامل «توسعه مدیریت»، «خلاقیت و نوآوری»، «بازدید»، «گردآوری»، «آموزش»، «پژوهش»، «حفاظت و نگهداری»، «اعمال استاندارد‌های فنی و توسعه فیزیکی» و همچنین رتبه دوم در سه شاخص مهم «معرفی»، «مناسب‌سازی برای معلولان و جانبازان» و «فعالیت در فضای مجازی»، به دست آمد.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی تصریح می‌کند: این دستاورد مهم، گواهی روشن بر جایگاه پیشروی موزه آستان قدس رضوی در عرصه موزه‌داری ملی و هم‌ترازی با معیار‌های جهانی است.

برگزاری ۴۹ رویداد

رئیس سازمان در ادامه، بیان می‌کند: موزه آستان قدس رضوی در سال ۱۴۰۴ همچون افق تابان فرهنگ و هنر رضوی، اقدام به برپایی و مدیریت ۴۹ رویداد فرهنگی، هنری و ترویجی کرد؛ رویداد‌هایی که هر یک گامی در مسیر ترویج میراث رضوی، نوآوری فرهنگی و خدمت متعالی به جامعه بود.

وی می‌گوید: این برنامه‌های فرهنگی و ترویجی شامل برگزاری ۱۸ کارگاه آموزشی، ۱۱ نمایشگاه، ۹ نشست تخصصی، ۹ رونمایی اثر و دو معرفی اثر، می‌شود.

وی تصریح می‌کند: «تثبیت موزه آستان قدس رضوی به‌عنوان مرکز پیشروی نوآوری فرهنگی و ترویج میراث رضوی»، «جذب مشارکت بیشتر هنرمندان، اهداکنندگان آثار و جامعه فرهنگی» و «ایجاد سابقه و مدل اجرایی موفق برای مدیریت رویداد‌های فرهنگی در آینده»، از جمله نتایج اجرای این رویداد‌ها و برنامه‌هاست.

میزبانی موزه‌ها از ۷۰۰ هزار بازدیدکننده

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی همچنین می‌گوید: موزه‌های آستان قدس رضوی در مشهدمقدس در سال ۱۴۰۴ با وجود تعطیلی‌های زیاد و حتی کاهش ساعت کاری موزه آستان قدس رضوی در برخی از مقاطع زمانی به‌دلیل اتفاقات ناگوار از جمله جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، جنگ تحمیلی رمضان، شهادت رهبر شهید (رضوان‌الله تعالی علیه) و...، در مجموع میزبان ۶۹۲ هزار و صد نفر بازدیدکننده بود که از این تعداد، ۶۶۶ هزار و ۷۲۵ نفر بازدیدکننده داخلی و ۲۵ هزار و ۳۷۵ نفربازدیدکننده خارجی بودند.

وی، می‌افزاید: با امضای تفاهم‌نامه همکاری میان سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و مؤسسه فرهنگی موزه‌ای بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی در راستای توسعه شبکه همکاری موزه‌ای، تبادل نمایشگاه و آثار و ظرفیت‌سازی مشترک و اشتراک‌گذاری دانش فنی در مردادماه سال گذشته، افق تازه‌ای از نمایش‌های مشترک و تبادل فرهنگی در سطح ملی، گشوده شد.

وی در ادامه، از اقدامات شاخص دیگری نظیر بازآفرینی ضریح فولاد جوهری موزه رضوی در دهه کرامت، مستندنگاری سیستماتیک ۴۷۰ نمونه از آبزیان دوکفه‌ای گنجینه آبزیان موزه به‌صورت علمی و دقیق و نصب و راه‌اندازی ویترین‌های موزه آرایه‌های معماری حرم مطهر رضوی در مسیر راه‌اندازی این موزه در محل مقبره امیر ملکشاه تیموری، نیز نام می‌برد.

رئیس سازمان همچنین با محوریت تدوین طرح تحولی موزه تخصصی فرش آستان قدس رضوی، عنوان می‌کند: در سال گذشته، موزه فرش برای نمایش در قالبی نوین مهیا شد؛ نمایشی که روایت‌گر اصالت قالی ایرانی و پیوند آن با فرهنگ رضوی است.

جذب حدود ۱۱ هزار اثر موزه‌ای اهدایی

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی، در معرفی دیگر اقدامات شاخص سال گذشته معاونت موزه‌ها و گنجینه‌های فرهنگی آستان قدس رضوی، بیان می‌کند: در راستای اشاعه سنت حسنه وقف و اهدا در سال ۱۴۰۴، این موزه‌ها موفق به جذب ۱۰ هزار و ۸۵۸ اثر همچون سکه، تمبر، خوشنویسی، نقاشی‌خط، فرش، منسوج و...، به‌صورت اهدایی از دلدادگان حضرت رضا (ع) شد.

وی می‌افزاید: در راستای پاسداری از میراث معنوی و هنری آستان قدس رضوی، پرونده ثبت ملی ۴۰ اثر موزه‌ای و دو آیین کهن حرم مطهر رضوی در سال گذشته تکمیل و پس از موفقیت در دفاع استانی برای دفاع نهایی و ثبت در فهرست آثار ملی ایران به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، ارسال شد.

رئیس این سازمان می‌گوید: در سال گذشته، شاهد تهیه و تدوین کتاب «دستبافته‌های شرق کشور و سرزمین‌های مجاور آن، موجود در موزه آستان قدس رضوی» بودیم؛ این اثر پژوهشی ضمن معرفی اصالت فرش‌ها و منسوجات سنتی این سرزمین‌ها، جایگاه آستان قدس رضوی را در مستندنگاری هنر اقوام ایرانی، تقویت می‌کند.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی خاطرنشان می‌کند: نشریه «مطالعات موزه‌ای زرین‌فام» سازمان نیز با ثبت درخواست در وزارت علوم، گام بلندی به‌سوی اخذ درجه علمی–پژوهشی برداشت تا آستان قدس رضوی جایگاه خود را در تولید دانش موزه‌ای کشور، استوارتر سازد.

وی ادامه می‌دهد: همچنین مقالات زرین‌فام در پایگاه‌های معتبر علمی همچون «مگیران» و «گوگل اسکولار» نمایه شد تا گامی برای جهانی‌سازی پژوهش‌های موزه آستان قدس رضوی و افزایش دسترس‌پذیری دانش رضوی، برداشته شود.