‏فداکاری برای دین؛ رمز پیروزی در نبرد حق و باطل

در ایامی که ملت بزرگ ایران، در وداع با رهبر شهید و محبوب خود، آیت‌الله العظمی امام سیدعلی خامنه‌ای(قدس الله سره)، به سوگ نشسته و قلب‌های عاشقان ولایت، بی‌تاب میزبانی پیکر مطهر ایشان در جوار حضرت ثامن‌الحجج(ع) است؛ و همزمان با دهه پایانی ماه محرم، شمیم کربلا بیش از پیش در فضای کشور طنین‌انداز شده است.

در چنین برهه‌ای که اشک‌ها بر مظلومیت حسین(ع) و یارانش جاری است و دل‌ها در فراق شهید عزیز می‌سوزد، بازخوانی نهضت عاشورا چراغ راهی برای درک مسئولیت‌های امروز و تبیین میراث گران‌بهای رهبران الهی است. حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر علی مصباح یزدی، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، در این گفت‌وگو به ابعاد عمیق قیام حسینی و پیوند آن با حیات طیبه رهبر شهید می‌پردازد و راه روشن فداکاری برای دین را در منظومه فکری ایشان، برای مخاطب امروز تبیین می‌کند. شما را به مطالعه این گفت‌وگوی روشنگرانه دعوت می‌کنیم.

‏کربلا؛ حماسه‌ای فراتر از سوگ

دکتر مصباح یزدی با اشاره به ایام دهه پایانی ماه محرم می‌گوید: عاشورا ابعاد مختلفی دارد. یک بعد آن مصیبت عظیمی است که بر خاندان پیامبر(ص) وارد شده و دل هر انسانی را متأثر می‌سازد. اما بعد دیگر عاشورا، جنبه حماسی آن است.

اینکه حضرت سیدالشهدا(ع) و یارانشان برای چه قیام کردند و چرا با علم به شهادت، تن به چنین نبردی دادند. حضرت حتی به یارانشان فرموده بودند که هر کس با ما بماند، شهید خواهد شد.

ایشان اضافه می‌کند: این بعد حماسی، همان مبارزه با ظلم و بی‌عدالتی و ایستادگی در برابر کسانی است که مقابل دین خدا قد علم کرده‌اند. هدف و انگیزه از این حرکت منحصر به فرد و نبرد نامتوازن بین ۷۲ نفر و یک لشکر ۳۰۰۰ نفری، عنصری است که باید درباره آن اندیشید و از آن برای زندگی فردی و اجتماعی درس گرفت.

‏منطق حسینی؛ فراتر از محاسبات دنیوی

این عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) توضیح می‌دهد: اقدام امام حسین(ع) با آن شخصیت و سابقه، در مقابل حاکم ظالم وقت و بدون ساز و برگ جنگی کافی، نیازمند تأمل عمیق است. با وجود اینکه ظاهراً این حرکت به مصیبت‌های بزرگی برای حضرت و خاندانشان منجر می‌شد، اما ایشان با علم به نتایج ظاهری، بر تصمیم خود ثابت‌قدم بودند.

دکتر مصباح یزدی ادامه می‌دهد: بسیاری از دوستان حضرت از سر دلسوزی، ایشان را از این قیام منع می‌کردند و حتی توصیه می‌کردند که اهل‌بیت(ع) را همراه نبرند. اما حضرت از همان ابتدا تا لحظه آخر، مصمم بر انجام این حرکت به همین شکل بودند و می‌فرمود: پیامبر(ص) به من فرموده: «ان الله شاء ان یراک قتیلا» (خداوند می‌خواهد تو را کشته [در راه خدا] ببیند) و «ان الله شاء ان یراهن سبایا» (خداوند اراده کرده که این‌ها را در حال اسیری ببیند). این منطق، با محاسبات عادی و دنیوی ما جور در نمی‌آید.

‏رهبر شهید؛ چراغ راه در پیچ و خم تاریخ

وی خاطرنشان می‌سازد: امروز پس از قرن‌ها، ابعاد و نتایج قیام امام حسین(ع) برای ما روشن‌تر شده است. گسترش نام و مرام حسین(ع) در جهان و نابودی دشمنان او، نشانه پیروزی خون بر شمشیر است. بازخوانی نهضت عاشورا به ما کمک می‌کند تا برای زندگی امروز خود درس بگیریم و از تکرار خطاهای گذشتگان در یاری نکردن ولی خدا پرهیز کنیم. این درسی است که رهبر شهید انقلاب (رحمت‌الله علیه) نیز بر آن تاکید داشتند.

دکتر مصباح یزدی با ذکر سخنان رهبر شهید(قدس الله سره) در تحلیلی مربوط به سال ۷۵، بیان می‌کند: ایشان فرمودند «عمده تحولاتی که در تاریخ بشر اتفاق می‌افتد، نتیجه تصمیم‌گیری‌ها و عمل خواص جامعه است.» ایشان نقش خواص را در جهت‌دهی به حرکت عمومی مردم بسیار مهم می‌دانستند و خواص جبهه حق را نیز دو دسته می‌کنند.

‏خواص؛ انتخاب میان دین و دنیا

این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه تحلیل رهبر شهید (رضوان‌الله علیه) می‌افزاید: ایشان فرمودند خواص جبهه حق، متدین هستند اما نقطه خاصی وجود دارد که در آن، افراد تصمیمات متفاوتی می‌گیرند و خواص به دو گروه تقسیم می‌شوند: آن وقتی است که باید در تضاد میان دین و دنیا، یکی را انتخاب کنند. گاهی نقاط امتحان الهی فرا می‌رسد.

دکتر مصباح یزدی تصریح می‌کند: در این بزنگاه‌ها، فرد یا باید دین را بپذیرد و از آن حمایت کند، که مستلزم خداحافظی با لذت‌های دنیا، یا حتی گذشتن از جان و مال است. یا برعکس، تصمیم بگیرد و به دنیا بچسبد، برای حفظ موقعیت و منصب، از انجام وظیفه دینی‌اش صرف نظر کند. این انتخاب، سرنوشت‌ساز است.

‏اقلیت خواص؛ پیشگام در راه دین

این کارشناس دینی با اشاره به دیدگاه رهبر شهید (رحمت‌الله علیه) می‌گوید: ایشان فرمودند در میان خواص جبهه حق، کسانی که دین را بر دنیا ترجیح می‌دهند و حاضرند از دنیا به خاطر دین چشم‌پوشی کنند، در اقلیت‌اند.

اکثریت خواص، با وجود تعلق خاطر به دین، حاضر نیستند برای امام حسین(ع) و دین حق، از جان، مال، موقعیت و رفاه خود بگذرند.

دکتر مصباح یزدی تأکید می‌کند: این دسته از خواص اهل حق، منشأ بسیاری از انحرافات و شکست‌های جبهه حق هستند. آن‌ها با منطق هزینه و فایده، ولی خدا را از مسیر حق منع می‌کردند و با محاسبات دنیوی، قیام امام حسین(ع) را اشتباه می‌دانستند. در حالی که در دستگاه فکری امام حسین(ع)، دین خدا بالاترین ارزش است.

‏منطق دین؛ فراتر از ارزش‌های دنیوی

این پژوهشگر دینی منطق خواص دنیاگرا را اینگونه شرح می‌دهد: منطق آن‌ها، هزینه و فایده است. آنان با چرتکه انداختن و محاسبه عقلانی صرف، کار امام حسین(ع) را اشتباه می‌دانستند و از سر خیرخواهی، مانع ایشان می‌شدند. اما منطق امام حسین(ع) در مقابل این‌ها چه بود؟ چرا حضرت تسلیم این منطق به ظاهر عقلانی نشد؟ در دستگاه فکری و ارزشی امام حسین(ع)، دین خدا مهم‌ترین و بالاترین ارزش است که همه امور باید فدای آن شود.

دکتر مصباح یزدی،می‌افزاید: هیچ چیز سنگین‌تر و باارزش‌تر از دین در زندگی وجود ندارد که آن را فدای چیز دیگری بکنیم. حضرت برای توجیه حرکت خود فرمودند: «ألا ترون أن الحق لایعمل به و آن الباطل لایتناهی عنه» آیا نمی‌بینید که به حق عمل نمی‌شود و از باطل جلوگیری نمی‌گردد؟ پس حق است که مؤمن آرزوی لقاء پروردگارش را داشته باشد). این منطق حسینی است که در آن، اگر بر حق باشیم مثل حضرت علی اکبر(ع)، مرگ برایمان اهمیتی ندارد.

‏رهبر شهید؛ بصیرت در نبرد با استکبار

دکتر مصباح یزدی با طرح این سوال که این دین که جان و مال فدایش می‌شود، چه نوع دینی است، می‌گوید: این تنها نماز و روزه نیست، چرا که یزید و دشمنان امروز اسلام نیز با دین صرفاً فردی مشکلی ندارند. اما آن دین که تمام ائمه معصومین(ع) برایش به شهادت رسیدند، دینی است که رهبری جامعه را بر عهده می‌گیرد؛ دینی که فقط به زندگی شخصی فرد محدود نمی‌شود؛ دینی که برای زندگی سیاسی، اقتصادی، تربیتی و روابط بین‌الملل، نظام و برنامه دارد.

ایشان با اشاره به فرمایشات رهبر شهید (رحمت‌الله علیه)، اینگونه شرح می‌دهد: ایشان در یکی از همین فرمایشات اخیر خود قبل از شهادتشان، این تعبیر را دارند که «آنچه استکبار جهانی با آن مخالفت می‌کند، همین دین شما و دانش شماست. با دین شما مخالف‌اند، با ایمان گسترده مردم مخالف‌اند». رهبر شهید فرمودند فرمودند: امثال مسئله هسته‌ای و حقوق بشر صرفا بهانه‌اند، و آن چیزی که استکبار را به لرزه درآورده، دین شماست. این نکته‌ای است که باید در محاسباتمان به حساب بیاوریم.

‏خطای محاسباتی؛ تجربه‌ای تلخ از تاریخ

دکتر مصباح یزدی با نقل قول از رهبر معظم انقلاب (ادام الله ظله) ادامه می‌دهد: ایشان فرمودند «یکی از اهداف دشمن این است که مسئولین را دچار خطای محاسباتی بکنند.» این خطا، خواص اهل حق را که در جبهه جمهوری اسلامی هستند و جزو تصمیم‌گیرندگان محسوب می‌شوند، به این فکر می‌اندازد که با محاسبات صرفاً دنیوی، در مقابل استکبار، هزینه و فایده را بسنجند و از دین عقب‌نشینی کنند.

وی تأکید می‌کند: اینجاست که خواص اهل حقی که دنیا برایشان مهم‌تر است، برخلاف دستور ولی، تصمیماتی می‌گیرند. رهبر شهید (رحمت‌الله علیه) بارها به صراحت خطوط قرمز را مشخص کرده بودند. اما خواص بی‌بصیرت اهل حق، با چرتکه انداختن و محاسبات سطحی، مسیری را انتخاب کردند که با خط ولی در تعارض بود. این همان خطای محاسباتی است که می‌تواند سرنوشت‌ساز باشد.

‏مردم؛ امید ولی در برابر خطای خواص

دکتر مصباح یزدی با اشاره به بیانیه حضرت امام مجتبی خامنه‌ای (ادام الله ظله) توضیح می‌دهد: ایشان فرمودند خواص با دلسوزی تلاش می‌کنند، اما دستگاه محاسباتی‌شان با دستگاه محاسباتی ولی خدا فرق می‌کند؛ درست مثل کسانی که امام حسین(ع) را از رفتن به کربلا منع می‌کردند. آن‌ها نیز خیرخواه بودند، اما اشتباه کردند و مسئولیت گمراهی میلیاردها انسان را به عهده گرفتند. اگر آن‌ها امام حسین(ع) را یاری کرده بودند، چه بسا امروز میلیاردها مسلمان شیعه در جهان داشتیم.

وی با تأکید بر مسئولیت امروز ما، می‌گوید: امروز هم تصمیمات ما و مسئولان، می‌تواند آثاری هزاران ساله برای بشر داشته باشد. در زمانی که خواص بی‌بصیرت باشند و از خواص کاری ساخته نباشد، نگاه ولی به مردم است که مردم بیایند پای کار. حضرت امام مجتبی خامنه‌ای (ادام الله ظله) در اولین بیانیه پس از رهبری‌شان فرمودند: خدای متعال یک نعمت بزرگی را از ما گرفت، رهبری امام شهید را از ما گرفت، به جای آن مردم را به ما داد تا خلأ رهبری را بتوانند پر کنند.

‏فریاد مردم؛ تکمیل‌کننده مسیر ولایت

دکتر مصباح یزدی می‌افزاید: مردمی که پای کار ولی باشند و دستگاه محاسباتی‌شان با ولی فقیه یکی باشد، می‌توانند خواص را نیز سر خط کنند. رهبرمان فرمودند: «بیایید توی خیابان ها فریاد بزنید.» اگر خواص بصیرت کافی ندارند یا دچار خطای محاسباتی شده‌اند، مردم باید این فاصله را پر کنند، آن‌ها را به هوش بیاورند و با فشار و اصرارشان، آن‌ها را وادار کنند که خط ولی را دنبال کنند.

آنچه خدای متعال از زندگی بشر خواسته، هدایت حداکثری انسان‌هاست.

عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تبیین می‌کند: این هدایت امکان‌پذیر نیست مگر با برداشتن موانع؛ مستکبرینی که نمی‌گذارند پیام دین به گوش جهانیان برسد و نظام اسلامی پیاده شود. باید این موانع را برداشت، ولو به قیمت اینکه ولی خدا فدا شود برای اینکه دین بماند. این تصحیح نظام محاسباتی گاهی خون می‌خواهد، گاهی جهاد تبیین، گاهی جهاد اقتصادی و گاهی جهاد نظامی. تشخیص آن با ولی فقیه است. اگر او دستوری می‌دهد، بدنه جامعه، اعم از خواص و عموم مردم، باید همراهی کنند تا محقق شود.

رهبر شهید؛ میراث‌دار کربلا

دکتر مصباح یزدی در پایان سخنان خود با ابراز ارادت به رهبر شهید تأکید می‌کند: نباید گذاشت کربلا دوباره تکرار شود؛ نباید گذاشت ولی جامعه تنها بماند. این وظیفه امروز ماست که نظام محاسباتی خود را با نظام محاسباتی امام حسین(ع) و ولی فقیه تطبیق دهیم. ولی فقیه به عنوان نماینده امام زمان(عج)، مشروعیت‌بخش به نظام و هر صاحب منصبی است.

اگر کسی خطش با ولی فقیه مطابق نباشد، مشروعیت ندارد. مردم باید مسئولان را متوجه این مسئله خطیر و مهم کنند و آن‌ها را همراه و پشت سر ولی به خط کنند. به برکت این انقلاب و خون پاک شهدا، و مخصوصاً خون پاک رهبر شهیدمان(رضوان الله علیه)، ان‌شاءالله زمینه برای ظهور ولی عصر(عج) فراهم شود و ما از مقدمه‌سازان آن حضرت باشیم. این درس عاشورا است که باید برخاست و پای کار دین ایستاد.