حجت‌الاسلام علی ربانی، پژوهشگر و معاون پژوهش پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا

‏اربعین؛ ماکت و نماد جامعه مهدوی

هرگاه کسی بخواهد پروژه بزرگی را پیاده‌سازی کند، ابتدا ماکتی کوچک از آن را طراحی می‌کند تا اهداف و برنامه‌ها را در آن نشان دهد. پیاده‌روی اربعین دقیقاً نماد و ماکت کوچکی از جامعه آرمانی مهدوی در دنیای مادی‌گرای امروز است. ویژگی‌هایی، چون ایثار، قناعت، بی‌توجهی به دنیا، اجرای عدالت و کمک به دیگران که در روایات مربوط به دوران ظهور آمده، امروز به زیباترین شکل در راهپیمایی اربعین جلوه‌گر شده است.

مردم عراق با وجود تمام مشکلات و صدمات ناشی از جنگ، یک سال تلاش می‌کنند تا اموال و سرمایه خود را در ایام اربعین زیر پای زائران امام حسین (ع) بریزند. این ایثار و بذل مال و جان در دنیایی که محور آن خودخواهی و مادیت است، یک رسانه قوی و جلوه‌ای از تمدن مهدوی است که توجه جهانیان را به خود جلب کرده است.

‏تجلی آرمان‌های ظهور در متن زیارت اربعین

در جامعه مهدوی، محور حرکت، امام است. در اربعین نیز زائر با تحمل سختی راه، امام را قبله و آرزوی خود قرار می‌دهد و به سمت او حرکت می‌کند. این حرکت، ذهن و فکر جامعه را برای پذیرش و یاری امام زمان (عج) آماده می‌سازد. کسانی هم که به زائران خدمت می‌کنند، ثروت و وقت خود را در راه زائر امام هزینه می‌کنند که این خود شکل‌دهنده جامعه آرمان‌گرای مهدوی است.

حجت‌الاسلام ربانی اضافه می‌کند: در متن زیارت اربعین نیز این پیوند به روشنی بیان شده است؛ آنجا که زائر خطاب به امام می‌گوید: «وَنُصْرَتِی مُمَهَّدَةٌ لَکُمْ» (یاری من برای شما آماده و مهیاست) و «وَ أَمْرِی لِأَمْرِکُمْ مُتَّبِعٌ» (و کار من پیرو فرمان شماست). این عبارت‌ها نشان می‌دهد که زیارت اربعین، زائر را از یاد امام حسین (ع) به سمت جهاد، انتظار و تمهید مقدمات برای ظهور امام حیّ سوق می‌دهد.

‏

از خون‌خواهی حسینی تا ندای جهانی ظهور

زیارت اربعین ابتدا به فلسفه شهادت اشاره کرده و می‌فرماید: «وَبَذَلَ مُهْجَتَهُ فِیکَ لِیَسْتَنْقِذَ عِبَادَکَ مِنَ الْجَهَالَةِ وَحَیْرَةِ الضَّلَالَةِ» (خون پاکش را در راه تو داد تا بندگانت را از جهالت و سرگردانی گمراهی نجات دهد). سپس زائر را به مسئله مهدویت و تسلیم در برابر امام عصر پیوند می‌زند. مهم‌ترین پیوند حضرت مهدی (عج) با نهضت حسینی در همین مسئله هدایت‌گری و خون‌خواهی (طلب ثار) نهفته است.

براساس روایات، امام زمان (عج) هنگام ظهور در کنار کعبه خود را این‌گونه معرفی می‌کنند: «أَلا یَا أَهْلَ الْعَالَمِ إِنَّ جَدِّیَ الْحُسَیْن قَتَلُوهُ عَطْشَاناً». شرط اینکه مردم دنیا این پیام را درک کنند، شناختی است که باید از امام حسین (ع) داشته باشند. امروز حماسه اربعین زمینه‌ساز معرفی جهانی امام حسین (ع) به همه ملل و ادیان است تا زمینه ظهور فراهم شود.

‏اربعین؛ رسانه‌ای شکست‌ناپذیر در برابر سانسور

امروز می‌بینیم حتی پیروان ادیان دیگر از مسیحی و بودایی تا اقوام مختلف در اربعین شرکت می‌کنند و شیفته این جریان می‌شوند. سانسور سنگین رسانه‌های غربی نتوانسته جلوی نفوذ پیام اربعین را بگیرد، چرا که معنویت و ایثار جاری در این حماسه، محاسبات دنیای مادی‌گرا را به چالش می‌کشد. امروزه هر زائر به یک رسانه مستقل تبدیل شده که روایتگر میزبانی بی‌منت و مدیریت معجزه‌آسای میلیون‌ها زائر در کربلاست؛ حرکتی عظیم که فراتر از یک یادبود تاریخی، حلقه اتصال راهبردی میان قیام عاشورا و آرمان ظهور به شمار می‌رود و با ارائه الگوی عملی زیست مهدوی، پیام معنویت و عقلانیت حسینی را جهانی می‌کند تا افکار عمومی عالم، مهیای پذیرش عدالت موعود شود.