مَهْدِعُلْیا، مشهور به گوهرشاد آغا بیگم، دختر غیاثالدین ترخان از خاندان صاحبنفوذ ترخانی در ماوراءالنهر بود. او که در سال ۷۸۰ قمری متولد شد از زنان برجسته عصر تیموریان و مورد احترام امیران گورکانی بهویژه شاهرخ تیموری بود و در امور مهم حکومتی مورد مشورت قرار میگرفت.
گوهرشاد، همسر شاهرخ و یکی از چهرههای اثرگذار تاریخ ایران، نقشی تعیینکننده در آبادانی حرم مطهر امام رضا (ع) داشت. ساخت مسجد باشکوه گوهرشاد و رواقهای تاریخی دارالحفاظ، دارالسیاده و دارالسلام به همت او انجام شد. همچنین مدرسه پریزاد در کنار حرم، به کوشش ندیمهاش پریزاد خاتون و با حمایت وی بنا شد. افزون بر مشهد، آثار دیگری همچون مدرسه، خانقاه و مسجد جامع هرات نیز به فرمان گوهرشاد ساخته شد و نمونهای از توجه او به فرهنگ، هنر و معماری تیموری است.
او یکی از واقفان بزرگ آستان قدس رضوی بود و وقفنامه مشهورش در سال ۸۲۹ قمری برای مسجد گوهرشاد و حرم امام رضا (ع) تنظیم شد. این موقوفات گسترده تا امروز از پایههای مهم آبادانی و نگهداری این مجموعه مقدس به شمار میروند.
گوهرشاد بانویی هنرپرور و حامی هنرمندان شناخته میشود. دو فرزند او، ابراهیم سلطان و بایسنقر میرزا، از خوشنویسان و هنروران نامدار دوره تیموری بودند و این موضوع نشان میدهد که فضای فرهنگی و هنری در خانواده او بسیار تقویت میشد.
گوهرشاد در نهم رمضان سال ۸۶۱ قمری با توطئه برخی از امرای سلطان ابوسعید گورکانی در هرات به قتل رسید.
در صفحه «گوهرشاد» در پایگاه آستاننیوز، اخبار و محتوای تاریخی، پژوهشی و مرتبط با زندگی و آثار این بانوی اثرگذار برای مخاطبان در دسترس قرار گرفته است.
