مرور دستاورد‌های موزه رضوی در حوزه‌های ارزیابی، مستندنگاری و معرفی آثار

به گزارش آستان‌نیوز، مهدی قیصری‌نیک، معاون موزه‌ها و گنجينه‌های فرهنگی آستان قدس رضوی، به خبرنگار ما گفت: اداره ارزيابی، مستندنگاری و معرفی آثار به‌عنوان «قلب تپنده دانش و هويت» در این معاونت، با رسالتی فراتر از نگهداری فيزيكی آثار، مأموريت دارد تا گنجينه‌های ارزشمند اين مجموعه را از حالت سكون خارج كرده و آن‌ها را به روايت‌هايی زنده، علمي و معنادار، تبديل کند.

وی افزود: این اداره با اجرای دقيق فرآيندهای تخصصی شامل «مستندنگاری سيستماتيك بر اساس استانداردهای جهانی»، «ارزيابی و قيمت‌گذاری دقيق آثار اهدايی»، «سازماندهی اطلاعات در پايگاه‌های داده هوشمند»، «توليد محتوای چندرسانه‌ای و پژوهشی» و همچنين «پيگيری فرآيندهای حقوقی ثبت ملی و جهانی»، نقش محوری در صيانت از ميراث ملموس و ناملموس، ارتقای جايگاه علمی موزه‌ها و تبديل این معاونت به يك قطب پيشرو در موزه‌داری مدرن و بين‌المللی، ايفا می‌كند.

از مستندنگاری تا ارزیابی آثار

در ادامه، عادل مطوری‌حسین، رئیس اداره ارزيابی، مستندنگاری و معرفی آثار معاونت موزه‌ها و گنجينه‌های فرهنگی آستان قدس رضوی درباره دستاوردها و شاخص‌های کلیدی عملکرد این اداره در سال 1404، بیان کرد: در راستای تحقق مأموريت صيانت از ميراث و ايجاد زيربنای داده‌محور برای پژوهش‌های آینده، فرآيند مستندنگاری با دقتی بی‌سابقه بر روی 11 هزار و 506 اثر نفيس و ارزشمند در سال گذشته، انجام شد.

وی گفت: اين عمليات گسترده شامل فهرست‌نويسی دقيق، ويرايش نهايی متون تخصصی، صفحه‌آرايی حرفه‌ای، تصويربرداری استاندارد و تدوين شناسنامه‌های علمی برای طيف وسيعی از اشيای كليدی موزه بود.

وی افزود: فرآيند ارزيابی و قيمت‌گذاری بر روی 1516 اثر نفيس و حساس با نظارت مستقيم كميته‌های تخصصی و مشاوران برجسته هنری نیز به‌منظور حفظ اصالت، تعيين ارزش واقعی و ثبت دقيق اهداكنندگان آثار به گنجينه‌های آستان قدس رضوی، انجام شد؛ اين اقدام در قالب مراحل بررسی‌های ميدانی، تطبيق با منابع تاريخی و تحليل فنی برای دسته‌های متنوعی از آثار، صورت گرفت.

تسهیل دسترسی به اطلاعات آثار

مطوری‌حسین تصریح کرد: اداره ارزيابی، مستندنگاری و معرفی آثار با هدف ايجاد نظم علمی، دسترسی سريع به اطلاعات و تضمين يكپارچگی داده‌های موزه‌ای، عمليات سازمان‌دهی و ثبت سيستماتيك اطلاعات بر روی 1214 رکورد از اشيای ارزشمند موزه را انجام داد؛ اين فرآيند شامل ورود دقيق مشخصات فنی، تاريخی و هنری آثار به دفتر ثبت و پايگاه‌های داده مركزی بود.

وی ادامه داد: همچنین در سال گذشته، فرآيند بارگذاری و پردازش دو هزار و 491 تصویر سکه تاریخی با كيفيت بالا بر روي پايگاه داده مركزی در راستای غنی‌سازی بانك اطلاعاتی موزه و تسهيل دسترسی پژوهشگران به جزئيات بصری آثار، محقق شد.

وی افزود: این اداره با هدف گسترش افق‌های اطلاع‌رسانی و تقويت حضور ديجيتال موزه آستان قدس رضوی، عمليات بارگذاری و به‌روزرسانی مستمر محتوا بر روی وب‌سايت رسمی موزه‌ها با حجمی معادل ۱۵۰ مورد از انواع محتوای چندرسانه‌ای را نیز در سال 1404، انجام داد.

اقداماتی در مسیر صیانت و پویایی گنجینه‌ها

مطوری‌حسین عنوان کرد: از دیگر اقدامات شاخص اداره ارزيابی، مستندنگاری و معرفی آثار می‌توان به اتمام فرآيند تدوين، مستندنگاری و تكميل ۴۲ پرونده ثبت ملی با دقتی بی‌سابقه در مسیر قانونی‌سازی هويت ميراث فرهنگی و صيانت از گنجينه‌های ارزشمند آستان قدس رضوی در فهرست‌های رسمی كشور، اشاره کرد.

وی ادامه داد: اين اقدام در قالب مراحل تهيه اسناد كامل، تصاوير باكيفيت و تحليل‌های تاريخی براي طيف وسيعي از آثار نفيس ملموس همچون نسخه‌های خطی قرآنی فاخر، فرش‌ها و منسوجات تاريخی، سكه‌های نادر و ساير اقلام كليدی موزه انجام شد. البته هم‌زمان با آن، پرونده ثبت ملی اثر ناملموس «آيين عودسوزی حرم مطهر رضوی» نيز با تشريح دقيق مراحل، نمادها و ريشه‌های فرهنگی اين آيين كهن، تدوين شد.

این مقام مسئول همچنین گفت: اداره ارزيابی، مستندنگاری و معرفی آثار معاونت موزه‌ها و گنجينه‌های فرهنگی آستان قدس رضوی در راستای زنده‌سازی گنجينه‌ها و ايجاد پيوند عميق ميان ميراث رضوی و جامعه امروز نیز ۲۴ رويداد كليدی در قالب ۵۷ زيربرنامه متنوع اعم از نمایشگاه تخصصی، نشست علمی، کارگاه آموزشی و...، با رويكردی مخاطب‌محور و مبتنی بر سياست‌های كلان فرهنگی آستان قدس رضوی در سال گذشته، برگزار کرد.

منتخبی از دستاوردهای علمی- پژوهشی

مطوری‌حسین از اجرای ۱۵ طرح پژوهشی كليدی و مصوب توسط این اداره با مشاركت نخبگان دانشگاهی و

مراكز تحقيقاتی معتبر(همچون دانشگاه اصفهان، مركز ملي نخبگان و دانشگاه فردوسی) در سال 1404 در مسیر تحقق رسالت آستان قدس رضوی به‌عنوان قطب توليد علم در حوزه ميراث فرهنگی نیز نام برد.

وی تصریح کرد: اداره ارزيابی، مستندنگاری و معرفی آثار با هدف تقويت تعاملات علمی و حمايت از جامعه پژوهشی كشور، با پاسخ‌گویی فعال به ۷۴ پژوهشگر، محقق دانشگاهی و درخواست‌كننده اطلاعات تخصصی در سال گذشته، نقش راهبردی در تسهيل فرآيند تحقيقات ايفا کرد.

رئیس این اداره، ادامه داد: اين همكاری‌ها شامل راهنمايی‌های دقيق در انتخاب موضوعات پايان‌نامه، تدوين پروپوزال‌های علمی و حل مسائل پژوهشی بود كه منجر به ارائه 1216 مورد از متون معرفی دقيق، شناسنامه‌های فنی و تصاوير باكيفيت آثار موزه شد تا زيربنای مستدل و مستندی برای توليد دانش جديد در حوزه‌های هنر، تاريخ و موزه‌داری، فراهم شود.

وی گفت: همچنین در سال گذشته، فرآيند داوری، ويراستاری و صفحه‌آرايی مقالات تخصصی با كيفيت بالا برای چاپ در شماره چهارم دوفصلنامه مطالعات موزه‌ای «زرين‌فام» در راستای تقويت جايگاه علمی آستان قدس رضوی و انتشار دستاوردهای پژوهشی در عرصه ملی و بين‌المللی انجام شد. این شماره جدید به تازگی، منتشر شده است.

دیگر فعالیت‌های شاخص

مطوری‌حسین بیان کرد: اداره ارزيابی، مستندنگاری و معرفی آثار معاونت موزه‌ها و گنجينه‌های فرهنگی آستان قدس رضوی در سال گذشته، فرآيند نگارش، ويرايش و توليد ۵۷۴ مورد از ليبل‌ها و متون معرفی دقيق برای طيف گسترده‌ای از اشيای نفيس موزه را به‌منظور استانداردسازی اطلاعات ارائه‌شده به مخاطبان و ارتقای كيفيت روايت‌گری موزه‌ای، انجام داد.

وی با اشاره به تحقق فرآيند جذب و كارشناسی ۹۶ اثر نفيس اهدايی در اداره ارزيابی، مستندنگاری و معرفی آثار در سال 1404، افزود: به همت این اداره، فرآيند ويرايش حرفه‌ای و پردازش سه هزار و 115 تصویر نیز در راستای تضمين كيفيت بصری، حفظ اصالت هنری و ارتقای استانداردهای آرشيوی آثار با دقتی بالا، اجرا شد.

این مقام مسئول گفت: همچنین فرآيند همراهی و راهنمايی تخصصی ۲۱ گروه و شخصيت شاخص در بازديد از گنجينه‌های ارزشمند موزه توسط اداره ارزيابی، مستندنگاری و معرفی آثار به‌منظور تقويت تعاملات بين‌بخشی، انتقال دانش موزه‌داری و پشتيبانی از پروژه‌های كلان فرهنگی و پژوهشی در سال گذشته، انجام شد.

وی خاطرنشان کرد: پروژه توليد فصل اول سريال پويانمايی موزه با عنوان «گنج هزارساله» در راستای بهره‌گيری از فناوری‌های نوين برای جذب نسل ‌جوان و جهانی‌سازی برند آستان قدس رضوی نیز با موفقيت در سال 1404 به اتمام رسيد؛ اين اثر تاريخی، اولين مجموعه پویانمایی معرفی فرهنگی در ميان موزه‌های كشور، محسوب می‌شود.