از شاکله تا سلوک

حجت‌الاسلام والمسلمین ابوالفضل عادلی‌نیا، شاگرد حضرت آیت الله شهید سید علی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه) و استاد خارج فقه و اصول و سطوح عالی حوزه علمیه خراسان در گفت‌و‌گو با خبرنگار آستان نیوز، ضمن تسلیت شهادت قائد شهید امت و با بیان آیه و یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَالَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ؛ خداوند کسانی از شما را که ایمان آورده‌اند، و کسانی را که دانش داده شده‌اند، به درجاتی بالا می‌برد، اظهار کرد: در بررسیِ شاکله شخصیتِ آن رهبرشهید (رحمت الله علیه) آنچه در طولِ پنجاه و پنج سال همراهی و بهره‌مندی از محضرشان بر من آشکار شده، حاکی از وجود سه رکنِ رکین و عاملِ اساسی در رشدِ بی‌نظیرِ ایشان است؛ ارکانی که از بسترِ تربیت آغاز شده، در استعدادِ ذاتی شکوفا گشته و در جوارِ قدسی به کمال رسیده است.

خانواده؛ مهدِ تربیتِ دینی و ساده‌زیستی

وی افزود: ایشان در خانواده‌ای پرورش یافتند که مظهرِ تقوا و باورمندی بود. این شیوه ترببت هم از ناحیه مادرِ مکرمه که با نمازِ شب و تلاوتِ قرآن، فضایی روحانی در خانه ایجاد کرده بود و هم از ناحیه پدرِ بزرگوارشان که مجتهدی موردِ وثوقِ مراجعِ عظام بودند، تأمین می‌شد. این خانواده با وجود ساده‌زیستی، فرزندانی پرورش دادند که هر یک در دامنِ حوزه و سربازیِ امام زمان (عج) رشد یافتند.

استعدادِ ذاتی و رویکردِ ممتاز به دانش

حجت‌الاسلام والمسلمین عادلی‌نیا خاطرنشان کرد: عامل دوم استعدادِ فوق‌العاده و رویکردِ خاصِ حضرت آیت الله سید علی خامنه‌ای به مقوله علم‌آموزی بود. ایشان نه برای نمره، بلکه با هدفی متعالی یعنی قصدِ تدریس و تبیین درس می‌خواندند. این نیتِ خاص، باعث شد تا در ادبیات، فقه و اصول به مرتبه‌ی اجتهاد برسند. سرعت در مطالعه و قدرت استنباطِ ایشان، در کلاس‌هایِ تفسیرِ قرآن و مباحثِ فقهی، همواره ناظر بر پرورشِ نسلِ جدیدِ طلبه و پویاییِ حوزه بود.

زیست در سایه قدسی؛ جوارِ عالمِ آل محمد (ع)

این استاد خارج و سطوح عالی حوزه علمیه ادامه داد: عاملِ سوم که در رشدِ شخصیتِ قائد شهید امت نقشی کلیدی داشت، زیستن در جوارِ امام رئوف، حضرت علی بن موسی الرضا (ع) بود. توسل و دعا در این حریمِ ملکوتی، به شخصیتِ ایشان عمق و جهتِ الهی می‌بخشید.

از میدانِ علم تا میدانِ مبارز؛ سردارِ بی‌بدیلِ مبارزه

وی گفت: در سال‌هایِ پیش از پیروزیِ انقلاب (۱۳۴۹-۱۳۵۷)، ایشان تنها یک مدرس نبودند، بلکه ستونِ خیمه مبارزه بودند. در حالی که یارانِ متعددی در کنار ایشان حضور داشتند، اما ایشان با دغدغه روشنگری و جریان‌سازی، لحظه‌ای از تبیینِ راهِ حق باز نمی‌ایستادند.

تجلیِ سیرهٔ اهل‌بیت (ع) در ریزترین جزئیاتِ زندگی رهبر شهید

حجت‌الاسلام والمسلمین عادلی‌نیا گفت: آنچه در رفتار ایشان موج می‌زند، تاثیرپذیری عمیق از سیرهٔ آل محمد (ص) است. مهربانی و توجه به شاگرد و همسایه، ریشه در مکتبِ اهل‌بیت (ع) دارد، در خدمت به خلق ایشان با یادآوری سیرهٔ امیرالمؤمنین (ع)، در مواجهه با نیازِ مردم، از خود پیش می‌گرفتند؛ چنان‌که در خاطره‌ای در مشهد، خود شخصاً به کمکِ شاگردی که در ساخت‌وساز خانه مشکل داشت، برخاستند تا کارِ او را تسهیل کنند.

وی افزود: در زمینه تکریمِ و حفظ حرمت‌خانواده‌ها نیز رهبر شهیدمان بی‌بدیل بود، همچنین در تواضعِ مِهرآمیز به طوری که ایشان از سیرهٔ علم آل محمد (ع) الگو می‌گرفتند؛ همان‌گونه که در منزل خود، در کنارِ سماور، شخصاً برای تمامِ مهمانان از علمای بزرگ تا شخصیت‌های خارجی چای می‌ریختند و اجازه نمی‌دادند زیردستان، زحمتی بکشند.

الگویِ انسانیت و رهبری

این استاد خارج فقه و اصول ادامه داد: نهادینه شدنِ سیرهٔ اهل‌بیت (ع) در زندگی رهبر شهیدمان، تنها یک شعار نبوده، بلکه در هر لحظه از زندگی، از کوچک‌ترین برخورد با شاگرد تا بزرگ‌ترین تصمیماتِ سیاسی، تجلی یافته بود. ایشان نه تنها در مقامِ رهبری، بلکه در مقامِ انسانیت، الگوی ماندگارِ ما هستند.

حجت‌الاسلام والمسلمین عادلی‌نیا افزود: ایشان از همان نخستین روزها، حتی زمانی که در محافل علمی و در میان طلبه‌ها نشسته و مطالب علمی یا سیاسی را مطرح می‌کردند، نگاهی متفاوت به جهان داشتند. آنچه در میان هم‌نشینان ایشان رایج بود، این بود که ایشان همواره با نوعی امیدِ استراتژیک به آینده سخن می‌گفتند؛ انگار هدفشان این بود که با روشنگری، ذهن‌ها را برای فردا و تغییرات بزرگ آماده کنند.

حجت الاسلام والمسلمین عادلی نیا گفت: این روحیه، حتی در اوجِ فشار‌ها و دوران سخت بازداشت‌ها توسط ساواک، هرگز رنگ ناامیدی به خود نگرفت؛ چرا که هدفِ نهایی این عالم مجاهد، تنها روشن کردنِ مسیرِ حق برای مردم و نسلِ طلبه بود.

مبارزی هوشمند در برابر دشمن

وی افزود: نکته‌ای که بسیار تامل‌برانگیز است، اذعانِ خودِ مأموران امنیتی به هوشمندیِ بی‌نظیرحضرت آیت الله سید علی خامنه‌ای حسینی بود. ساواکی‌ها خود می‌گفتند ایشان مبارزی بسیار هوشمند هستند که به هیچ‌وجه به راحتی در تله‌های امنیتی گرفتار نمی‌شوند.

این استاد خارج فقه و اصول گفت: شاید برخی فعالیت‌های ایشان در نگاهِ جزئی، ساده به نظر برسد، اما با نگاهی کلان و نظام‌مند، مشخص است که تمام اقدامات ایشان یک روندِ سازمان‌یافته برای ایجاد تحول و تغییر در جامعه بوده است. وی ادامه داد: ایشان در مشهد، از آن دسته سردارانِ مبارزی بودند که خستگی در آنها معنا نداشت.

نبوغِ چند جانبه و تسلط بر علوم

حجت الاسلام والمسلمین عادلی نیا، اضافه کرد: از منظر علمی نیز، ایشان از معدود افرادی بودند که در سنین بسیار کم، شاکله‌ی شخصیتی و علمی خود را تکمیل کرده بودند. در حالی که در تاریخِ حوزه، رسیدن به مقام اجتهاد در سنین پانزده سالگی ادعا شده، اما ایشان در جوانی، تسلطی عجیب بر رشته‌های مختلف پیدا کردند. نبوغ ایشان فراتر از مرز‌های فقه و اصول بود؛ ایشان در فلسفه، عرفان، ادبیات و حتی در امور نظامی، سیاسی و اقتصادی، درکی عمیق و بسیار سریع داشتند. همین ویژگی باعث شد تا در بازه‌ای بسیار کوتاه، توانایی تدریس دروسِ عالی همچون مکاسب، رسائل و کفایه را در سطحی پیدا کنند که در کلاس درس خارج فقه ایشان هزاران نفر شرکت می‌کردند.

خاطره‌ای از ریشه‌های علمی

وی افزود: در آخرین دیدار من با ایشان در مشهد است، پیش از دوران کرونا، فرصتی فراهم شد تا از پیشینه علمی‌شان مطلع شوم. ایشان با بزرگواری تمام، از اساتید بزرگِ من، از جمله مرحوم آیت‌الله العظمی میرزا علی فلسفی و مرحوم ابراهیم علم‌الهدی تجلیل کردند و خاطره‌ای بسیار زیبا را بازگو نمودند. ایشان فرمودند که حضورشان در جلسات درسِ خارجِ مرحوم آیت‌الله میلانی در مسجد گوهرشاد، در کنار سید ابراهیم علم‌الهدی، ریشه همان نبوغِ ذاتی بود که بعد‌ها در تمامیِ عرصه‌ها متبلور شد.

نگاه رصدگونه و همه جانبه در کشف حقیقت

حجت‌الاسلام والمسلمین عادلی‌نیا تصریح کرد: دقتِ ایشان در علم، به حدی بود که حاضرین را مبهوت می‌کرد. در یکی از جلساتِ مدیریتِ حوزه، زمانی که بحث علمی بر سرِ استناد به کتاب «جواهرالکلام» به شدت بالا گرفته بود و اختلافِ نظر میان متخصصان شدت یافته بود، ایشان کتاب را به سرعت و با دقتی خیره‌کننده ورق زدند و دقیقاً همان نقطه‌ای را که بحث در آن بود، یافتند و با قاطعیت فرمودند: «خیر، ایشان چنین چیزی نگفته است». آن لحظه، همه در برابر این دانش و سرعتِ یافتنِ حقیقت، به هیبتِ این نبوغ، صلوات فرستادند.

پیامِ تشییع؛ اقتدارِ امت

وی گفت: مشارکتِ گسترده و همگانی در مراسمِ تشییعِ پیکرِ مطهر قائد شهید امت و خانواده شهید ایشان، تنها یک مراسمِ عزاداریِ ساده نبود؛ بلکه این یک «حرکتِ سیاسی اعتقادی» برای تثبیتِ اقتدارِ امت بود و مردم با حضورِ باشکوه خود در مراسم تشییع و وداع ضمن درخواست انتقام خون رهبر شهید از قاتلان، با رهبر انقلاب اسلامی آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای نیز، تجدید بیعت کردند.